4. Risicomanagement, Crisisbeheersing en OTO: samen voorbereid en veerkrachtig
Goede zorg leveren tijdens een ramp of crisis vraagt om goede voorbereiding. Je moet weten wat je taken en verantwoordelijkheden zijn, kunnen meebewegen en je (keten-)collega's kunnen vinden. In Noord-Nederland pakken we dat samen aan via het programma Risicomanagement, Crisisbeheersing en OTO (Opleiden, Trainen en Oefenen). Dit programma helpt zorginstellingen groeien in het omgaan met risico’s, het maken van crisisplannen en zorgprofessionals worden getraind. Zo zijn we als regio beter voorbereid en zorgen we dat de zorg altijd veilig en verantwoord door blijft gaan, wat er ook gebeurt.
Samen weerbaar met VVT, GGZ en gehandicaptenzorg
In 2025 zette het AZNN mooie stappen richting meer samenwerking met de Verpleging, Verzorging en Thuiszorg (VVT), de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) en de Gehandicaptenzorg (GHZ). Steeds meer organisaties uit deze sectoren maken actief gebruik van het OTO-aanbod van AZNN om hun medewerkers voor te bereiden op complexe en langdurige crises. Die verdieping in samenwerking en verbinding werd extra zichtbaar tijdens de netwerkdag ‘Samen weerbaar en veerkrachtig binnen de niet-acute zorg’ voor adviseurs crisisbeheersing, kwaliteitsmedewerkers en crisiscoördinatoren. Tijdens deze netwerkdag stond de vraag centraal hoe organisaties in de niet-acute zorg, zoals de VVT, GGZ en gehandicaptenzorg, veerkrachtig kunnen blijven wanneer een crisis zich aandient. Aan de hand van praktijkinzichten, herkenbare dilemma’s en open gesprekken wisselden deelnemers ervaringen en oplossingen uit, met nadruk op het behouden van overzicht, het borgen van continuïteit en het belang van samenwerking binnen de zorgketen. De dag liet zien dat veerkracht niet alleen in draaiboeken of protocollen zit, maar vooral in samenwerking en het vertrouwen op elkaars inzet.
Gezamenlijk voorbereid: richting geven aan evacuatie en terugkeer
Evacueren of terugkeren na een incident naar een zorginstelling vraagt om heldere afspraken en betrouwbaar teamwork. Daarom is er met de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR), de Regionale Ambulancevoorziening (RAV), ziekenhuizen, Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ), Gehandicaptenzorg (GHZ) en Verpleging, Verzorging en Thuiszorg (VVT) een gezamenlijk normenkader ontwikkeld voor alle zorgpartners in Noord-Nederland.
Het normenkader biedt richting aan de voorbereiding, uitvoering en borging van evacuatie én terugkeer. Het beschrijft de gezamenlijke uitgangspunten, rollen en verantwoordelijkheden binnen de zorgketen en geeft handvatten voor planvorming, Daarbij is nadrukkelijk aandacht voor opleiden, trainen en oefenen, zodat organisaties niet alleen op papier, maar ook in de praktijk goed voorbereid zijn. Het kader is gebaseerd op recente ervaringen en leerpunten uit evacuatiecasussen en benadrukt dat terugkeer een volwaardig onderdeel is van crisisvoorbereiding.
Het normenkader is vastgesteld als richtinggevend document en vormt de basis voor verdere uitwerking. In 2026 wordt, samen met de betrokken partijen, gewerkt aan sectorspecifieke formats. Hiermee vergroten we de praktische toepasbaarheid en werken we toe naar een uniforme en uitvoerbare aanpak voor evacuatie en terugkeer binnen de zorgregio Noord-Nederland.
Oefenen voor crisis: de HMIMS-opleiding groot succes
Dat crisisvoorbereiding leeft, blijkt wel uit de vier volle HMIMS-bijeenkomsten (Hospital Major Incident Management Support). In deze regionale opleidingen kwamen zorgprofessionals uit ziekenhuizen samen. Van SEH-artsen en verpleegkundigen tot adviseurs crisisbeheersing en managers. Om de samenwerking te versterken tijdens opgeschaalde zorg, wanneer reguliere zorgprocessen onder druk komen te staan. Denk bijvoorbeeld aan een grote toestroom van patiënten of bij stroomuitval.
Met realistische scenario’s, regionale casuïstiek en gezamenlijke reflectie werd geoefend met besluitvorming onder druk en de afstemming tussen medische, operationele en bestuurlijke lijnen. Juist dit gezamenlijke oefenen versterkt het gedeelde referentiekader en zorgt ervoor dat ziekenhuizen bij een crisis sneller en doeltreffender kunnen handelen.
Digitale dreiging? Samen veilig en weerbaar
De zorg wordt steeds digitaler en daarmee ook kwetsbaarder voor cyberincidenten. In Noord-Nederland werken we actief aan digitale weerbaarheid, van de meldkamer tot aan de doktersdiensten. Op 20 november brachten we crisiscoördinatoren en IT-verantwoordelijken van ziekenhuizen, ambulancediensten, doktersdiensten, de meldkamer en GHOR bij elkaar om samen ervaringen uit te wisselen, kennis te delen en kennis te maken als opmaat naar de cyber-oefening in alle afzonderlijke instellingen in 2026. Een traject dat we afsluiten met een meerdaagse regionale oefening in het najaar. Zo bouwen we aan een vertrouwd en veerkrachtig netwerk, klaar voor elke digitale crisis.
Nieuw crisisplan in de regio: voorbereid op het onverwachte
Het geactualiseerde Crisisplan ROAZ/GHOR Noord-Nederland is het nieuwe fundament onder alle crisisaanpak voor de acute zorg in Noord-Nederland. Samen met ketenpartners is een flexibel en praktisch plan gemaakt. Zo kunnen we snel reageren op langdurige of dreigende crises, zoals bij uitval van ICT-systemen of extreme toestroom van patiënten. Het plan maakt duidelijk wie de leiding neemt, hoe je opschaalt en hoe je samen klaarstaat voor zorgcontinuïteit. Door leerpunten uit de praktijk op te nemen, sluiten we aan bij de realiteit van nu én morgen.