5.1 We werken toe naar een wendbare en resultaatverantwoordelijke organisatie
In de aankomende jaren werken we nog verder toe naar een wendbare en resultaatverantwoordelijke organisatie. Een beter ingerichte en aangestuurde organisatie is nodig om de doelen van Koers 25 te behalen. Passende besturing is hierbij een belangrijk onderdeel van Koers25. Het gaat over de inrichting en besturing van de organisatiestructuur, maar ook over onderwerpen zoals samenwerking, leiderschap en het structureel regelen van UMCG-brede capaciteit. Er komt in alle lagen meer aandacht voor het leiderschap en de samenwerking die nodig is om alle UMCG'ers zo goed mogelijk hun werk te kunnen laten doen. Daarnaast wordt de besturingscyclus verder doorontwikkeld en wordt er gewerkt aan een nieuw financieel model.
5.2 Financiële analyse
Hoewel we niet gericht zijn op financieel rendement, is een klein rendement noodzakelijk om blijvend te kunnen investeren en om aan de eisen van de financiers te voldoen. Om onze doelen te bereiken willen we dus financieel gezond blijven. Alleen dán is investeren in onze kerntaken mogelijk. Voor die balans zijn we samen verantwoordelijk, iedereen draagt bij aan kwaliteit en rendement. Onze ambities op het gebied van bouw, ICT en nieuwe technologieën vragen om grote investeringen, de ruimte daarvoor moeten we gezamenlijk creëren.
De kosten en inkomsten van onderwijs & onderzoek zijn opgenomen in de totale jaarrekening van het UMCG. Omdat het UMCG de kerntaken integraal uitvoert wordt het integrale resultaat gepresenteerd op al onze kerntaken. Hiermee wordt het echte resultaat van het UMCG getoond. In lijn met de afspraken met de RUG wordt een deel van het resultaat, dat in verband kan worden gebracht met de bijdrage van de universiteit, gepresenteerd bij de RUG.
Facts and figures geconsolideerd
Geconsolideerd resultaat (in € miljoen):
| 2023 | 2022 | |
|---|---|---|
| Resultaat Zorg exclusief deelnemingen | 58,6 | 4,2 |
| Resultaat deelnemingen | 1,1 | 5,9 |
| Resultaat O&O | -14,9 | -10,9 |
| Resultaat UMCG inclusief deelnemingen | 44,8 | -0,8 |
| Bij: bijdrage O&O vanuit de RUG | 14,9 | 10,9 |
| Totaal resultaat volgens UMCG jaarrekening | 59,7 | 10,1 |
Opbouw resultaat deelnemingen (in € miljoen):
| 2023 | 2022 | |
|---|---|---|
| OZG BV | -2,4 | 2,0 |
| UMCG Research BV | 0,6 | -0,1 |
| UMCG Zorg BV | 3,1 | 1,5 |
| Stichting Triade | 1,0 | 1,5 |
| Stichting RAV UMCG | 0,0 | 0,3 |
| Overige deelnemingen | -1,2 | 0,7 |
| Totaal | 1,1 | 5,9 |
Geconsolideerde ratio’s:
| 2023 | 2022 | |
|---|---|---|
| EBITDA (in € miljoen) | 133,4 | 82,6 |
| DSCR | 3,4 | 2,1 |
| Solvabiliteit | 35,70% | 34,30% |
| Liquiditeit (in € miljoen) | 275 | 170 |
Facts and figures enkelvoudig
| 2023 | 2022 | Bancaire norm | |
|---|---|---|---|
| Resultaat (in € miljoen) | 59,7 | 4,2 | |
| EBITDA (in € miljoen) | 111,5 | 57,7 | |
| DSCR | 4,8 | 2,7 | > 1,4 |
| Solvabiliteit | 35,30% | 33,80% | > 20% |
| Net Debt / EBITDA | 1,3 | 3,7 | < 5,0 |
| Liquiditeit (in € miljoen) | 214 | 102 |
Beknopte analyse van de financiële resultaten
In navolgende financiële analyse wordt onderscheid gemaakt tussen het UMCG (exclusief deelnemingen) en het resultaat van haar deelnemingen en groepsmaatschappijen.
Resultaat exclusief deelnemingen
Het resultaat van het UMCG exclusief deelnemingen bedraagt € 43,7 en is toegenomen met € 50,4 miljoen ten opzichte van het resultaat van 2022 (€ 6,7 miljoen negatief). Dit is significant hoger dan begroot.
In zijn algemeenheid geldt dat de opbrengsten en kosten in 2023 aanzienlijk hoger lagen dan in 2022. Voor de opbrengsten geldt dat dit hoofdzakelijk een gevolg is van indexaties in onze afspraken met verzekeraars en indexaties voor subsidies en beschikbaarheidsbijdragen. Hier staat tegenover dat de kosten van personeel en overige bedrijfskosten ook zijn toegenomen door inflatie.
Er is verder sprake van een toename van de kosten dure geneesmiddelen, welke gecompenseerd worden door opbrengsten van zorgverzekeraars.
In 2023 heeft afwikkeling plaatsgevonden van compensaties verband houdend met COVID over de jaren 2021 en 2022. Dit heeft geresulteerd in een incidentele bate van € 20 miljoen.
Tevens is sprake van een positieve rentevergoeding op banksaldi en lagere afschrijvingslasten dan begroot, als gevolg van de uitloop in de planning van het bouwprogramma. Dit leidt in 2023 tot een bate ten opzichte van begroting van € 12 miljoen. De komende jaren zullen de kapitaallasten door het bouwprogramma sterk gaan toenemen.
In 2023 is een voorziening gevormd van € 10,5 miljoen in verband met een nieuw afgegeven garantstelling aan Lifelines. Hier staat tegenover dat in 2022 een dotatie aan de voorziening generatieregeling is gedaan van € 11,2 miljoen, waardoor het resultaateffect van beide incidentele dotaties nihil is.
Resultaat deelnemingen en groepsmaatschappijen
Het financieel resultaat van de deelnemingen van het UMCG is per saldo € 1,1 miljoen positief (2022: € 5,9 miljoen positief). Belangrijkste verklarende factor voor de daling is het negatieve resultaat van OZG B.V. Er is door het bestuur van OZG B.V. een verbeterplan opgesteld om het resultaat te verbeteren. Daarnaast zit bij de overige deelnemingen een negatief resultaat van € 1,0 miljoen inzake de liquidatie van Stichting Duizendpoot. Hier staat een bate (gift aan UMCG) van € 1,0 miljoen bij het UMCG tegenover. Het resultaat van UMCG Zorg B.V. stijgt, doordat het resultaat van PTCG B.V. voor het eerst voor een geheel jaar voor rekening van deze rechtspersoon komt.
Analyse van de balans en ratio’s
Werkkapitaal
De netto werkkapitaal positie (inclusief liquide middelen) is relatief gezien hoog. Ultimo 2023 bedraagt deze voor het UMCG circa € 313 miljoen (ultimo 2022: € 278 miljoen). De current ratio voor het UMCG bedraagt ultimo 2023 1,9 (ultimo 2022: 1,8) . Dit komt, doordat zowel in 2023 als in 2022 de afspraken met de zorgverzekeraars pas aan het eind van het jaar zijn uitgewerkt en hebben geleid tot facturering. Voor een deel staat hier wel bevoorschotting tegenover. Gegeven de noodzaak vanwege de geplande forse investeringen in bouw en ICT zijn maatregelen in gang gezet om de hoogte van het werkkapitaal (exclusief liquide middelen) in de jaren vanaf 2023 met ruim € 100 miljoen terug te gaan brengen (verlaging current ratio naar circa 1,4 a 1,5 op het niveau van de sector). Hiervan is in 2023 € 75 miljoen gerealiseerd. Dit, en het positieve resultaat over 2023, hebben geleid tot een forse toename van de liquide middelen met € 112 miljoen.
Ratio’s
De ratio's zijn verbeterd ten opzichte van 2022. De financiële positie van het UMCG is en blijft solide en passend binnen de convenanten met de financiers (zie tabel). Doordat het financieel resultaat van O&O wordt verrekend met de RUG heeft het O&O resultaat tot op heden vrijwel geen invloed gehad op de solvabiliteitsratio. Dit laat onverlet dat er afspraken zijn gemaakt met de RUG voor rendementsverbeteringen van O&O.
Risico's en overige
Voor de (verwachte) effecten van risico’s op het resultaat en vermogen wordt verwezen naar de toelichting op de balans van de jaarrekening, onderdeel 23 niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen. In 2023 is een bestemmingsreserve gevormd voor de onrendabele top van het UCP pand dat begin 2024 is opgeleverd. Voor een nadere toelichting hierop wordt verwezen naar de toelichting op de balans van de jaarrekening, onderdeel 11 groepsvermogen.
Financiële vooruitblik
De druk op de externe middelen, de krapte aan personeel, de toegenomen inflatie en de toenemende kapitaallasten als gevolg van de geplande investeringen in bouw en ICT leiden ertoe dat het financiële resultaat de komende jaren onder druk staat. Deze ontwikkelingen maken dat het noodzakelijk is de komende jaren verder te werken aan doelmatigheid. Een financieel gezond UMCG is een belangrijke pijler voor alle medewerkers. Het UMCG heeft een sluitende meerjarenbegroting met een klein financieel rendement. In de meerjarenbegroting zijn taakstellingen opgenomen en is specifiek aandacht besteed aan rendementsverbeteringen bij O&O.
Het UMCG is voorbereid op een omvangrijk investeringsprogramma in bouw en ICT. Voor de periode 2024 t/m 2028 is voor ruim € 700 miljoen aan investeringen begroot. Deze worden gefinancierd uit (begrote) positieve operationele kasstromen (mede door afbouw werkkapitaal), uit de in 2022 afgesloten twee langlopende leningen bij de BNG voor in totaal € 60 miljoen en uit nog af te sluiten leningen voor € 120 miljoen.
De afgelopen jaren zijn er diverse publicaties geweest over fraude in de zorgsector. In het UMCG is hier ook aandacht voor. Er zijn verschillende maatregelen ingericht om dit risico te voorkomen. Voorbeelden hiervan een integriteitscode, een net vernieuwde researchcode, een regeling nevenwerkzaamheden en een klokkenluidersregeling. De raad van bestuur is hierbij betrokken.
5.3 Risicobeheersing en interne controle
Met Koers25 heeft het UMCG haar doelen en ambities voor de komende jaren vastgelegd. Met onze partners in de regio en daarbuiten werken we aan het verbeteren van de publieke gezondheid in de regio, het innoveren van diagnostiek en behandeling, het verhogen van de tevredenheid van onze (zorg) professionals en het zoveel mogelijk beperkt houden van de kosten van de zorg. Verschillende valkuilen staan het realiseren van deze doelen in de weg. Denk bijvoorbeeld aan verlies van personeel. Als wij goed zicht hebben op de belangrijkste valkuilen, hierop reageren en waar nodig bijsturen, dan creëren we meer zekerheid dat we onze doelen behalen.
In een uitgebreid proces met een groot aantal inhoudsdeskundigen zijn de belangrijkste risico’s in kaart gebracht. Hierbij is enerzijds gekeken naar de doelen en ambities uit Koers25, de risico’s die op afdelingen worden gesignaleerd en bedrijfscontinuïteitsrisico’s. Voor deze laatste categorie is gekeken naar verschillende onderwerpen/aspecten zoals wet- en regelgeving, technologische en maatschappelijke ontwikkelingen. Dit geheel is aangevuld met een externe analyse om zeker te weten dat we geen externe ontwikkelingen over het hoofd zien. De totale lijst met risico’s is vervolgens geprioriteerd tot een top 6 en wordt jaarlijks bijgewerkt en opnieuw vastgesteld. Ieder geïdentificeerd risico heeft een risico-eigenaar die verantwoordelijk is het bepalen van de mitigerende maatregelen en het monitoren van het risico. De beheersing, status en voortgang van de belangrijkste risico’s is opgenomen in de strategische besturing van de organisatie en komt hierin frequent aan de orde.
Ieder geïdentificeerd risico heeft een risico-eigenaar die verantwoordelijk is het bepalen van de mitigerende maatregelen en het monitoren van het risico. De beheersing, status en voortgang van de belangrijkste risico’s is opgenomen in de strategische besturing van de organisatie en komt hierin frequent aan de orde.
De belangrijkste risico’s (niet gelimiteerde lijst) gerelateerd aan de ambities zijn:
| Soort risico | Onderwerp | Ambities | Toelichting risico | Risico- bereidheid | Maatregelen |
|---|---|---|---|---|---|
| Operationele activiteiten | Behoud personeel | Onze medewerkers voelen zich voldoende gezond, veerkrachtig, betrokken en gewaardeerd in hun werk. Ons periodiek medewerkers-belevingsonderzoek is hiervoor een belangrijke meetlat. | Door verzuim, toenemende werkdruk en verandering in de beroepen, staat de inzetbaarheid van de medewerkers onder druk. Veranderende ontwikkelbehoeften van medewerkers kunnen onvoldoende worden ondersteund in de vorm van ontwikkel- en opleidingsmogelijkheden. |
Minimaal | Het UMCG zet in op duurzaam en inspirerend werkgeverschap met veel verschillende maatregelen. |
| Operationele activiteiten | Capaciteit | Onze personeelscapaciteit sluit aan bij onze ambities en is voldoende wendbaar om te kunnen anticiperen op externe ontwikkelingen. | De personele capaciteit wordt schaarser. Door toename in verzuim, arbeidsmarktkrapte en hyperspecialisatie kan de personele capaciteit nog verder onder druk komen te staan. | Minimaal | Invoeren van integraal capaciteitsmanagement, waarbij specifiek aandacht is voor het roosteren van medewerkers en het plannen van patiënten. |
| Strategie | Concentratie van Zorg | Samen met onze partners gaan we - daar waar mogelijk - nieuwe zorgpaden organiseren, als onderdeel van regionale netwerken. Deze zijn ondersteund met een zorginformatieplatform, waarin we ook onderzoek en innovatie integreren. Samen met de verzekeraars en onze netwerkpartners hebben we een regiovisie met betrekking tot zorg en preventie ontwikkeld voor Noord-Oost Nederland, en starten we met de uitvoering. |
Onvoldoende adequate reactie op de verdere concentratie en spreiding van zorg kan ertoe leiden dat specifieke zorg onvoldoende verankerd is in het UMCG en de regio. | Minimaal | In afstemming met andere UMC’s en regionale ziekenhuizen komen tot een aanvaardbare verdeling van hoog complexe zorg. |
| Operationele activiteiten | Leiderschaps en besturingsmodel | Ons besturingsmodel is toekomstbestendig, wendbaar en gericht op resultaatverantwoordelijkheid en multidisciplinaire samenwerking; met als oogmerk om onze specifieke doelen te kunnen verwezenlijken. | Het risico bestaat dat er onvoldoende bewustzijn is over het belang van leiderschap en onvoldoende tijd is voor het uitvoeren van de leiderschapsrol. Dit kan leiden tot lagere werktevredenheid en tot het niet realiseren van de transformatie waar we (zie IZA) komend decennium voor staan. Daarnaast bestaat het risico dat de continuïteit van processen in gevaar komt bij de implementatie van de nieuwe besturing in de datastructuren. | Minimaal | Investeren in leidinggeven door middel van het leiderschapsprogramma. Daarnaast wordt door de implementatie van de nieuwe datastructuren gefaseerd aan te pakken gezorgd dat de continuïteit van de organisatieprocessen geborgd wordt. |
| Financiële positie | Kostenprofiel en bekostiging | Onze financiële prestaties zijn marktconform binnen de peergroup en in 2025 scoren we zelfs boven de benchmark binnen de peergroup. | De toenemende inflatie, stijgende dure geneesmiddelen en een sterk fluctuerende energiekosten, kunnen leiden tot onvoldoende grip op de kosten met als mogelijke gevolgen een negatief resultaat, meer bezuinigingen en een rem op de investeringen. |
Minimaal | Effectieve sturing implementeren op gebied van capaciteit en registraties en kostenreducties doorvoeren. |
| Operationele activiteiten | Bouwprogramma's | Het UMCG biedt een omgeving die aan de laatste eisen voldoet en klaar is voor nieuwe ontwikkelingen, voor duurzame zorg, onderzoek en onderwijs. | Het UMCG staat de komende 15 jaar voor een grote uitbreidings- en vernieuwingsopgave. Dit investeringsprogramma wordt bedreigd door onzekerheden rondom (stijgende) kostprijzen, kapitaallasten en het personeelstekort in de bouw. Daarnaast staat de zorg aan het begin van een transitie waardoor het gebruik en de behoefte aan faciliteiten kan veranderen. | Minimaal | Door gefaseerd te verbouwen worden momenten gecreëerd waarop bijgestuurd kan worden op een veranderende behoefte aan faciliteiten. |
In 2023 zijn de stappen gezet om het risicogericht sturen binnen afdelingen te verbeteren. 2024 is gericht op het versterken van de verbinding van de organisatiebrede en de afdelingsrisico’s.
5.4 Financiële instrumenten
Het UMCG beschikt over een treasurystatuut. Hierin is als algemene doelstelling opgenomen het bijdragen aan de financiële continuïteit van de organisatie. Hieronder valt onder meer het waarborgen van de financierbaarheid van de organisatie, het beheersen van de (potentiële) financiële risico’s van de organisatie, het optimaliseren van het rendement op de liquiditeiten en de renteresultaten binnen de limieten en richtlijnen van het treasurystatuut en het zorgdragen voor een effectief en efficiënt betalingsverkeer. Het UMCG maakt geen gebruik van derivaten.
De doelstellingen en het beleid van het UMCG inzake de afdekking van risico’s verbonden aan alle belangrijke soorten voorgenomen transacties zijn gericht op de financiële continuïteit van de organisatie. De krediet-, liquiditeits- en kasstroomrisico’s worden ondervangen door het proactief monitoren van de liquiditeitsontwikkeling en de vermogensstructuur. Het UMCG brengt de verwachte liquiditeitsontwikkeling in beeld met behulp van een liquiditeitsplanning die inzicht verschaft in de belangrijkste categorieën kasstromen van de organisatie, waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen operationele-, investerings- en financieringskasstromen. Periodiek worden verschillen tussen planning en realisatie geanalyseerd. De ontwikkeling van de vermogensstructuur vloeit voort uit het (strategische) beleid van het UMCG en komt tot uitdrukking in de (meerjaren)begroting en de jaarrekening. Voor de toegang tot de kapitaal- en geldmarkt is het mede van belang de ontwikkeling van deze vermogensstructuur te bewaken. De (toekomstige) ontwikkeling van de solvabiliteitsratio wordt dan ook periodiek nauwlettend gemonitord. Het UMCG voldoet op dit vlak aan de eisen die de externe financiers stellen. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de balans van de jaarrekening, onderdeel 22 financiële instrumenten.
5.5 Duurzaamheid
Duurzame energie. Duurzaam bouwen. Schoon water. Zo min mogelijk afval produceren. Restmaterialen zo veel mogelijk hergebruiken. Een gezonde leef- en werkomgeving met duurzame voeding en duurzame mobiliteit. Dit zijn onze speerpunten als het gaat over duurzaamheid.
Speerpunten
Onze speerpunten sluiten aan bij de Sustainable Development Goals (SDG’s) en de ‘Green Deal Samen werken aan duurzame zorg’ en zijn hieronder visueel weergegeven.
CO2-footprint
De cirkelgrafiek toont de verdeling van de CO2-uitstoot over de thema’s. Hoe groter het aandeel in de cirkel, hoe meer dit thema bijdraagt aan de totale CO2-footprint van het bedrijf.
(in ton CO₂)
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Onderdeel | Subtotaal |
|---|---|
| Elektriciteit | 20590.48091952 |
| Brandstof & warmte | 14204.625174 |
| Water & afvalwater | 189.0931094 |
| Emissies | 412.822975 |
| Bezoekersverkeer | 5463.69386 |
| Woon-werkverkeer | 8023.0186222592 |
| Zakelijk verkeer | 1554.587888 |
| Goederenvervoer | 41.387016 |
Deze grafiek is een grafische weergave van de CO2-footprint in ton CO2 per jaar. Hoe groter een thema in deze grafiek, des te groter is de bijdrage van dat thema aan de uitstoot van broeikasgassen.
(in ton CO₂)
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| jaren | Elektriciteit | Brandstof & warmte | Water & afvalwater | Emissies | Bezoekersverkeer | Woon-werkverkeer | Zakelijk verkeer | Goederenvervoer |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2020 | 24386.35182 | 15593.649392 | 148.8961408 | 66.50775 | 5143.3752 | 7730.099439 | 930.431967 | 0 |
| 2021 | 23568.78221492 | 16954.174774 | 151.2080714 | 2462.099359 | 5694.60876 | 7729.3687274476 | 869.50491424 | 33.050584 |
| 2022 | 23984.582246378 | 15429.49576 | 163.2488894 | 240.4931316 | 5598.915726 | 8258.4795380167 | 1362.269188 | 35.369866 |
| 2023 | 20590.48091952 | 14204.625174 | 189.0931094 | 412.822975 | 5463.69386 | 8023.0186222592 | 1554.587888 | 41.387016 |
Afval
De totale hoeveelheid afval is opgedeeld in een aantal groepen: Restafval, SZA (specifiek ziekenhuisafval), gerecycled en overig. Restafval en SZA zijn twee verzamelstromen die vanwege wettelijke voorschriften worden verbrand. Voor al het andere afval is aangegeven welk aandeel gerecycled wordt en voor welk aandeel dit nog niet lukt. Door restafval, SZA en gerecycled afval als eigen categorie weer te geven, is onze voortgang op het gebied van hoogwaardigere verwerking van afvalstromen beter in kaart te brengen.
(in ton CO₂)
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Jaar | Restafval | Specifiek ziekenhuisafval | Aparte recyclestromen | Overig |
|---|---|---|---|---|
| 2019 | 1648656 | 370521 | 644832 | 148023 |
| 2020 | 1441276 | 423825 | 612007 | 136317 |
| 2021 | 1237441 | 414855 | 746280 | 129502 |
| 2022 | 1408160 | 438087 | 924651 | 40243 |
| 2023 | 1350135 | 352895 | 959058 | 37095 |
Voorbeelden op het gebied van duurzaamheid
Interne bewustwording vergroten
We begonnen het jaar direct met een primeur: Op 1 januari werd onze catering voor bijeenkomsten en evenementen volledig vegetarisch. Het UMCG werd steeds groener en het aantal Green Teams (groepen medewerkers die samen hun afdeling willen verduurzamen) groeide in 2023 van 34 afdelingen naar veertig. En daar gebeurde veel. Een greep uit de activiteiten: Green Team OZO (Operatieve Zorg Organisatie) rondde hun onderzoek Verduurzaming van het gebruik van celstofmatjes af, Green Team Voortplantingsgeneeskunde inspireerde met hun poster Meten is Weten en Green Team Data en Duurzaamheid bespaarde energie door data op te slaan op oude tapes.
Tijdens de Dag van de Duurzaamheid in april gaf poolonderzoeker Maarten Loonen een lezing over de zichtbare gevolgen van klimaatverandering op Spitsbergen en op de rest van de wereld. Daarnaast werden rondleidingen gegeven over de weg die ons afval aflegt, was er een workshop voor Green Teams en werden er gratis tweedehands mokken uitgedeeld ter voorbereiding op de wet op wegwerpbekertjes die per 1 januari 2024 is ingegaan.
In oktober was er een hele Week van de Duurzaamheid, met een podcastopname van De Linkse Mannen lossen het op, waarin zij verspilling in de zorg bespraken met UMCG-collega’s. Ook waren er die week Energierondleidingen, en een markt waar je o.a. op consult kon bij een Klimaatdokter en spullen kon inbrengen of ophalen bij de live Marktplaats UMCG.
Minder CO2, meer hergebruik
We hebben de opdracht om onze CO2-uitstoot te verminderen. Dat doen we op verschillende manieren. Om energie te besparen zijn miljoenen euro’s geïnvesteerd in maatregelen zoals HR++-glas en slimme ledverlichting en de aansluiting op een zonnepark met directe verbinding naar het UMCG .
Om hergebruik van spullen te promoten, hebben we een Marktplaats UMCG in het leven geroepen waar medewerkers spullen kunnen aanbieden en zoeken. En om een duurzame manier van reizen aan te moedigen, hadden we op Fiets naar je Werkdag samen met het Martiniziekenhuis een leuke actie voor fietsende medewerkers. Ook waren we blij met de UMCG-onderzoekers die met de fiets naar een congres in Praag gingen, in plaats van met het vliegtuig!
In 2024
Naast de aansluiting op een tweede Zonnepark Roodehaan gaan we waar dat kan ook op onze eigen daken zonnepanelen aanleggen. We starten met de inzameling van plastics en drankenkartons (PD) en rollen dat de komende jaren uit in het gehele UMCG. We zetten nog meer in op duurzame mobiliteit (fietsen en het OV), mede ingegeven door Operatie Ring Zuid. We blijven tonen wat er in het UMCG allemaal gebeurt op het gebied van duurzaamheid, door regelmatig E-magazines uit te brengen, door in april een Dag van de Duurzaamheid en in oktober een Week van de Duurzaamheid te organiseren. Met het Netwerk Duurzaamheid in Noordelijke Ziekenhuizen gaan we masterclasses voor Green Teams organiseren. Ook streven we ernaar om van veertig naar vijftig Green Teams te gaan om de transitie naar een duurzamer UMCG te versnellen.
Duurzaamheid in het UMCG - Highlights
Jasper Stevens wint Innovatieprijs Duurzaamheid 2023
Tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst op 9 januari ontving Jasper Stevens, onderzoeker bij Klinische Farmacie & Farmacologie, de Innovatieprijs Duurzaamheid 2023 uit handen van de Raad van Bestuur. Samen met collega’s van Interne Geneeskunde en Klinische Farmacologie ontwikkelde Jasper een manier voor nierfunctiemeting die niet radioactief is. Zo worden patiënten en medewerkers niet meer blootgesteld aan de radioactiviteit.
De weg naar een duurzame inzet van celstofmatjes in het UMCG
Jaarlijks verbruiken we in het UMCG zo’n 325.000 wegwerp-celstofmatjes. Veel te veel en totaal niet duurzaam, vinden uroloog Annemarie Leliveld en haar OK-Green Team collega’s. En dus schreven zij in 2021 een plan voor een duurzamere inzet van celstofmatjes, waarmee ze de allereerste Innovatieprijs Duurzaamheid van het UMCG wonnen. Nu, na bijna twee jaar onderzoek gericht op “Refuse, Reduce en Redesign” van het celstofmatje, presenteren ze hun adviesrapport.
Plan voor minder afval op operatiekamers wint GuptAward
In operatiekamers wordt veel materiaal weggegooid, soms tot wel 27 kilogram per operatie. Een groot gedeelte daarvan is in veel gevallen niet eens gebruikt of nodig geweest. Dat moet en kan anders, vinden arts-onderzoeker Roos Bleckman en masterstudent geneeskunde en filosofie Lukas Radema. Samen bedachten zij het zogenoemde Afval-Akkoord waarmee ze het OK-afval in het UMCG met 50% willen verminderen. Plan voor minder afval op operatiekamers wint GuptAward (umcg.nl)
Zorgassistenten zien te veel afval op de IC: ''Dat kan minder!''
Twee zorgassistenten op de Intensive Care Volwassenen 2 hebben meegedaan aan een cursus Lean Six Sigma Orange Belt: dit is een methode voor procesverbetering. Zij besloten het afvalprobleem in kaart te brengen voor deze cursus. Wanneer ze bedden opruimen na vertrek van een patiënt, zien ze elke dag weer hoeveel materialen er achtergelaten worden, die zij vervolgens in de prullenbak moeten gooien. Dat kan minder!
5.6 ICT-voorziening
Informatie- en Communicatietechnologie voorziening is belangrijk voor het UMCG. Een van de strategische pijlers is ‘data geïnformeerd werken en digitalisering’. Het innoveren van de datahuishouding intern en in relatie tot externe partijen en het versnellen van de digitalisering bij het UMCG zijn speerpunten voor onze ICT Informatievoorziening. In 2023 zijn de volgende belangrijke resultaten hierin geboekt:
Gebruik artificial intelligence (AI) in Elektronisch Patiëntendossier (EPD)
Het UMCG is met de EPD leverancier gestart met de pilot: gebruik van generatieve AI functionaliteiten in het EPD. De verwachting is dat generatieve AI de administratieve last van zorgverleners op termijn drastisch kan verlagen. Samen met een aantal vooroplopende ziekenhuizen maakt het UMCG deze technologie toepasbaar voor de Nederlandse zorg. De EPD leverancier ontwikkelt de functionaliteiten en het UMCG trekt in samenwerking met andere ziekenhuizen op bij de implementatie. Belangrijk zijn de randvoorwaarden zoals privacy, data en security en de prompt engineering. In november 2023 ging het UMCG als eerste ziekenhuis buiten de Verenigde Staten van Amerika live met de eerste functionaliteit 'Antwoordsuggestie MijnUMCG'.
Cloud en OpenAI
De nieuwe Cloudtechnologie OpenAI is bij het UMCG geïmplementeerd. OpenAI is een platform waarop verschillende soorten kunstmatige-intelligentiemodellen zoals GPT-3 kunnen worden gebruikt. Met OpenAI kunnen gebruikers bij het UMCG AI op verantwoorde wijze implementeren.
UMCG Datacenter
Er is een Graphics Processing Unit (GPU) platform gerealiseerd waarmee grote datasets van onderzoekers snel en efficiënt kunnen worden verwerkt. Met GPU is parallelle computing mogelijk voor zware grafische workloads zoals beeldherkenning. Daarnaast versnelt GPU de training en inferentie van neurale netwerken voor deep learning-algoritmen.
Zorg Prestatie Model
In 2022 is landelijk de financiering van de GGZ opnieuw vorm gegeven. In plaats van financiering via DBC’s is het Zorg Prestatie Model geïntroduceerd. Kern van dit model is financiering via diverse (nieuwe) type consulten en verblijfsdagen. Zowel landelijk als bij het UMCG was implementatie van het Zorg Prestatie Model in 2023 een omvangrijke operatie. Prestaties, tarieven, systemen, administratie, financieringsstromen, managementinformatie en de communicatie tussen GGZ -zorginstellingen zijn gewijzigd. Daarnaast is de koppeling aan het ZorgGGZ systeem gerealiseerd en zijn vierhonderd betrokken medewerkers tijdig opgeleid.
Duurzaam opslaan van data
De afdeling Pathologie produceert voor analyse van weefsel veel data. De data, de digitale scans, moeten twintig jaren worden bewaard. Per jaar stijgt het dataverbruik en het archief is zeker 7.000 terabyte groot. Het direct na diagnose op slaan van de data op tape zou in het kader van duurzaamheid een beter alternatief zijn. Prijstechnisch voordeliger, energie zuiniger en praktisch in het werk. 80% van alle data in het UMCG is het afgelopen jaar niet gebruikt terwijl er wel continu energie wordt verbruikt. Het tape concept heeft grote potentie voor de energiebesparing. Er wordt gekeken naar bredere toepassing. Er is een greenteam Data en Duurzaamheid gestart met als opdracht de speerpunten: bewustwording van IT CO2 voetafdruk, een digitale clean-up en een passende inkoopstrategie uitwerken en realiseren.
Verdere digitalisering
Door schaarste op de arbeidsmarkt, een groeiende zorgbehoefte en ervaren mogelijkheden van digitalisering, neemt de behoefte en noodzaak om te digitaliseren toe bij het UMCG.
De afgelopen jaren is de ICT-dienstverlening bij het UMCG stabiel en veilig gemaakt. De belangrijke platformen zijn het fundament voor digitale optimalisatie en digitale transformatie van de processen. Denk aan optimalisatie van het gebruik van EPD, optimalisatie van de Supplychain en meer Digitaal samenwerken.
De digitalisering gaat de komende jaren nog meer vanuit de werkprocessen en zorgpaden worden geïnitieerd. Dit betekent voor UMCG een andere benadering van digitalisering. ICT-informatievoorziening wordt meer verweven met de primaire processen opdat voor de primaire processen passende informatievoorziening oplossingen worden ontwikkeld en ingebed in de werkprocessen. De optimalisatie en transformatie van zorg-, onderzoeks-, educatie- en bedrijfsvoering processen wordt steeds vaker de start van digitalisering en data geïnformeerd werken.
Digitalisering en Data geïnformeerd werken gaat een belangrijke bijdrage leveren aan het productiever maken van onze werkprocessen.
Doelstelling van ICT informatievoorziening is het voor UMCG verder verbeteren van de digitale weerbaarheid en het op peil houden van cybersecurity. UMCG is aangesloten bij Z-Cert, het Zorg detectie Netwerk en Nationale Detectie Netwerk en daarnaast heeft UMCG het certificaat voor de nationale en internationale norm voor informatiebeveiliging NEN7510 (sinds 2020) en ISO27001 (sinds 2014).
5.7 UMCG bouwt
We staan als UMCG de komende jaren voor een grote uitbreidings- en vernieuwingsopgave. De modernisering is nodig om de kwaliteit van onze kerntaken zorg, onderzoek en onderwijs & opleiden te kunnen blijven bieden. Zo kunnen we blijven voldoen aan de huidige en toekomstige behoeften van patiënten en medewerkers, én als werkgever voor het creëren van een moderne, duurzame en fijne werkomgeving voor onze medewerkers.
Het masterplan bouw
In de video 'UMCG bouwt 2035: Samen werken aan de toekomst van gezondheid' schetsen we de bouwplannen, digitale innovaties en een denkrichting voor de gebiedsvisie voor het UMCG-terrein.
Bouwrisico's
Het bouwprogramma van het UMCG kent bouwrisico's. Dit is niet uniek, maar zijn landelijke issues. Denk hierbij aan de stijgende prijzen, krapte op de arbeidsmarkt, lange levertijden van materialen en de effecten van het stikstofbeleid. Daar waar eventuele uitloop op de planning ontstaat zullen we moeten bijsturen.
De mock-ups: waar zorg, bouw en digitalisering samen komen
Meerdere zorgprofessionals denken mee over hoe hun nieuwe werkplek er na de verbouwing uit komt te zien en kunnen er, nog voordat de bouw klaar is, alvast oefenen. Dat gebeurt in een zogenoemde mock-up ruimte, een demoruimte die helemaal is ingericht (en dus ook werkt) zoals deze wordt opgeleverd door de bouw.
Staat het bed van de patiënt op de goede plek? Is er daaromheen genoeg beweegruimte? Waar precies komen de stopcontacten en is deze operatielamp wel handig in gebruik? Deze vragen, en meer, zijn (en worden nu) gesteld voor de nieuwe operatiekamers, uitslaapkamers, Intensive Care afdelingen, intensieve zorgafdelingen en generieke verpleegafdelingen. Voor elk van deze ruimtes is een mock-up gemaakt. Daarin wordt wat in de ontwerpfase op papier is uitgetekend, volledig op schaal nagebouwd en ingericht. Een fantastische innovatieve simulatieomgeving waar het zorgproces rondom het bed van de patiënt of rondom de operatietafel wordt nagebootst.
Verhuizingen
In het UMCG van de toekomst komen zorg, bouw en digitale vernieuwingen samen. Er gaat meer oppervlakte naar de zorg en bijbehorende technologie. Dit omdat verpleegafdelingen en OK’s heden ten dage groter zijn dan bij de bouw van het oorspronkelijke Centraal Medisch Complex (CMC).
Om deze extra ruimte te creëren, moeten we 25% besparen op kantoorruimtes. Dit doen we door kantoorruimtes anders in te delen. Minder werkkamers, minder vaste werkplekken en we maken de switch naar meer hybride werken. De eerste verhuizingen in het Centraal Medisch Complex zijn gestart.
Voorbereidingen oplevering en digitalisering
Het jaar 2023 was ook een belangrijk jaar voor ‘digitalisering & innovaties’. Een jaar vol voorbereidingen: van aanbestedingen tot het daadwerkelijk testen van nieuwe applicaties en toepassingen. Zoals de camera's met val- en dwaaldetectie op basis van AI voor het UCP, de zorgtelefoons ter vervanging van de piepers, het beeldrouteringssysteem voor operatiekamers, slimme nachtkastjes met oplaadfunctie voor de patiëntentablets tot uitbreiding van het assortiment UMCG-laptops en mobiele telefoons. En niet te vergeten; alle voorbereidingen voor het aanleggen van netwerken, van WIFI tot alarmnetwerken en een inpandig antennenetwerk (DAS-netwerken).
Bouwprojecten in 2023
UCP
Er wordt op dit moment hard gewerkt aan de nieuwbouw van het Universitair Centrum Psychiatrie. Kijk mee hoe de medewerkers van het UCP toeleven naar hun nieuwe werkplek. In de zomer van 2024 zullen de medewerkers verhuizen en de patiënten mogen ontvangen in het nieuwe UCP.
ICV
Een van de bouwprojecten vlakbij de hoofdingang, is verpleegtoren A. Hier realiseren we onder andere de nieuwe afdeling Intensive Care voor Volwassenen en Intensieve Verpleegkundig Zorg. We hebben de verpleegtoren met een etage opgehoogd en dus ook de noodtrap een verdieping hoger gemaakt.
Noodstroomtest
De zorg in het UMCG gaat altijd door, ook als de stroom uitvalt. Twee keer per jaar voeren we een noodstroomtest uit in het UMCG, zo kunnen we ook in onverwachte situaties de beste zorg aan onze patiënten leveren. Deze noodstroom aggregaten zijn dit jaar vervangen en zullen in ieder geval de komende twintig jaar noodstroom leveren aan het UMCG.
Voorbeeld duurzame bestemming
Het UMCG werkt aan de toekomst van de gezondheidszorg in Noord-Nederland. De komende jaren gaan we bouwen en verbouwen en zorgen we dat we klaar zijn voor de toekomst. Zo kunnen we blijven voldoen aan de huidige en toekomstige behoeften van patiënt en medewerkers, én als werkgever voor het creëren van een moderne en fijne werkomgeving. Als grootste werkgever in het Noorden hebben we hierin een voorbeeldfunctie. Duurzame keuzes maken vinden we daarom extra belangrijk.
In het bouwprogramma is uiteraard ook oog voor duurzaamheid. Een mooi voorbeeld is de verkoop van de tijdelijke polikliniek Vorm en Bewegen. De unit was overbodig geworden en de ruimte op het terrein was nodig voor een tijdelijk operatiecomplex. Het was voor ons een bewuste keuze om op zoek te gaan naar een duurzame bestemming voor de tijdelijke polikliniek. Dat de tijdelijke unit een tweede leven krijgt in het Gezondheidscentrum Meerstad is circulariteit ten top.
