Er gaat niks boven de gezelligste opleiding in cluster Groningen
De opleiding tot gynaecoloog
Het verzorgen van medisch specialistische vervolgopleidingen is een belangrijke kerntaak van onze afdeling. Bij O&G wordt in het UMCG sinds jaar en dag met veel ambitie en bevlogenheid gewerkt aan het opleiden van gynaecologen, in nauwe samenwerking met de clusterpartners in de Onderwijs-en Opleidingsregio Noord- en Oost-Nederland (OOR-NO).
Sinds juni 2018 is mw. dr. M.H.M. Oonk opleider en mw. dr. A.E.P. Cantineau plaatsvervangend opleider.
De opleidingsgroep geeft onder leiding van de opleiders veel aandacht aan het optimaal ruimte bieden voor individuele opleidingsplannen inclusief differentiaties waarin veel ruimte is voor persoonlijke ontwikkeling. Zij is sterk in het continu verbeteren van de opleiding door innovaties door te voeren en reflectief te blijven naar aanleiding van de traditiegetrouwe frequente opleidingsevaluaties. De rolspecialisaties, die al jaren tot de mogelijkheden behoorden in ons cluster, worden in het nieuwe Landelijk Opleidingsplan Gynaecologie & Obstetrie (LOGO) verwoord als thema’s waarbij nieuwe onderwerpen de aandacht krijgen zoals netwerkgeneeskunde, innovatie, doelmatigheid en klinisch leiderschap. Ook gaat expliciet aandacht uit naar bevlogen zijn en bevlogen blijven, waarbij AIOS worden gestimuleerd actief te werken aan behoud van balans en motivatie. De O&G biedt een moderne opleiding, zodat de gynaecoloog van de toekomst klaar is om zijn vak en de rol die daarbij hoort optimaal uit te oefenen.
Er waren in 2022 53 AIOS, in 2023 49 AIOS en in 2024 51 AIOS O&G binnen de OOR-NO in opleiding van wie er respectievelijk 28, 27 en 29 in het UMCG verbleven. De opleiding O&G in de OOR-NO vindt sinds de implementatie van BOEG (2014) plaats in een sandwichmodel (2-2-2), waarin naast in het UMCG, AIOS opgeleid worden in het Martini Ziekenhuis (MZH), Medisch Centrum Leeuwarden (MCL), Isala, Deventer Ziekenhuis (DZ) en Medisch Spectrum Twente (MST).
In de afgelopen drie jaren hebben 21 AIOS (Judith ten Berge, Maaike Dijkstra, Fardou Heida, Mèlanie van IJsselmuiden, Marise Wagner, Selina Posthuma, Aniek Boers, Sadé Daal, Brenda Samaniego Cameron, Annemarije Udo, Paul Visscher (2022), Eline van Bel, Stephanie Eilander, Koen de Decker, Carolien Abheiden (2023), Sophie Habets, Alexandra Bergman, Mariëtte van Straten-Leeuwerke, Ineke Postma, Ankie Vromen en Reinoud Oomen (2024)) hun opleiding afgerond van wie er tien - op basis van eerder of sneller verworven competenties - korting hebben gekregen op hun opleiding.
Individualisering van opleidingsplannen en talentontwikkeling
Naast 5 clusteronderwijsdagen volgen AIOS hun verplichte cursussen en wordt op basis van het individuele opleidingsplan de mogelijkheid geboden om binnen de differentiatie of profilering specifieke cursussen te volgen.
Elke AIOS stelt voor zijn of haar stage in het opleidingscluster een Individueel Opleidingsplan op. Tijdens de UMCG periode ligt de focus op academische leermomenten, terwijl in de laatste twee jaren van de opleiding ruimte is voor persoonlijke invulling binnen de differentiatiestages.
Het UMCG biedt vier differentiatiestages aan:
- Obstetrie
- Voortplantingsgeneeskunde
- Benigne gynaecologie (endometriose)
- Oncologie
Daarnaast is er binnen de opleiding O&G gelegenheid om rolspecialisaties te ontwikkelen, ook wel profilering genoemd. Er zijn verschillende mogelijkheden tot profilering:
- Onderwijs en opleiding
- Wetenschappelijk onderzoek
- Kwaliteit en patiëntveiligheid
- Management en medisch leiderschap
- Doelmatigheid en innovatie
AIOS vragen een mogelijke profilering aan in overleg met de opleider. Na goedkeuring in de clustervergadering wordt dit ingevuld in de vorm van beperkte tijd (10%) gedurende een langere periode, zowel in het UMCG als in perifere klinieken.
In het Landelijk Opleidingsplan Gynaecologie & Obstetrie (LOGO) is profilering binnen een van de vastgestelde thema’s – zoals bevlogenheid, netwerkgeneeskunde, organisatie gebonden zorg en kennis & innovatie – een vast onderdeel van de differentiatiejaren.
In de afgelopen drie jaren is opnieuw intensief samengewerkt binnen het cluster om AIOS zoveel mogelijk hun individuele opleidingsplannen te laten realiseren. De enorme flexibiliteit van alle clusterpartners om mee te denken en individuele leerdoelen te faciliteren, heeft geleid tot veel schemawijzigingen, maar ook tot waardevolle opleidingstrajecten.
Tijdens de sollicitatieronde van 2024 besloot men dat aangenomen kandidaten voortaan een top drie van voorkeuren voor plaatsing in de eerste perifere clusterkliniek aan mogen geven.
In 2023 koos men ervoor om de indeling van de clusterkliniek voor de laatste twee opleidingsjaren niet meer bij de start vast te leggen, maar een differentiatieochtend te organiseren waarin AIOS hun voorkeur kunnen uitspreken. Deze werkwijze wordt vanaf 2025 ingevoerd.
In 2022, 2023 en 2024 waren respectievelijk 10, 11 en 12 AIOS actief bezig met een profilering:
- Onderwijs en opleiding
- Lieske Wanders en Lizzy Sara Zöllner (2022-2024)
- Wetenschappelijk onderzoek
- Selina Posthuma (2022), Koen de Decker (2022-2023), Mariëtte van Straten-Leeuwerke (AGRIKO), Ineke Postma, Lara Kruyt (2022-2024), Lieske Wanders, Elise van Til, Federica Fontanella (2023-2024)
- Management en medisch leiderschap
- Maryse de Graaf, Rosan Aapkes, Saskia de Vries (2022-2024) en Matthijs Nijenhuis (2023-2024)
Daarnaast zijn diverse differentiatiestages in meerdere ziekenhuizen buiten het cluster doorlopen, namelijk in Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis/Gelderse Vallei (2022), Radboud UMC en Haaglanden MC (2024).
Negen AIOS hebben hun differentiatie in het UMCG gevolgd:
- Obstetrie: Selina Posthuma (2022), Carolien Abheiden (2023), Mariëtte van Straten-Leeuwerke (2023-2024), Ankie Vromen en Anne Marijn van der Graaf (2024)
- Voortplantingsgeneeskunde inclusief endometriose: Anne van Oers-Zandvliet (2024)
- Oncologie: Marise Wagner (2022), Koen de Decker (2022-2023), Reinoud Oomen (2023-2024)
Sinds 1 juli 2014 is het mogelijk om de opleidingsduur te individualiseren op basis van eerder verworven competenties en snelle progressie van de leercurve. Zodra de eindtermen zijn bereikt en hierover overeenstemming bestaat tussen AIOS en opleiders, kan de opleiding eerder worden afgerond. Bij de AIOS die in 2024 hun opleiding hebben voltooid, is gemiddeld een korting van ruim 2 maanden toegekend, met een spreiding van nul tot 12 maanden.
Docentprofessionalisering
Alle leden van de opleidingsgroep hebben minstens deel 1 van de Teach the Teacher cursus doorlopen. Alle AIOS O&G wordt eveneens de Teach the Teacher cursus speciaal voor AIOS aangeboden (teachers van de toekomst).
Leden van de opleidingsgroep wordt eens in de twee jaar een Teaching-on-the-Run cursus aangeboden of gewezen op andere mogelijkheden zoals de opleidingsmiddag UMCG en het MVV congres om bij te blijven op het gebied van docentprofessionalisering.
Opleider en plaatsvervangend opleider hebben de Teach the Teacher 1, 2 en 3 gevolgd. Verder namen de opleider en plaatsvervangend opleider deel aan de opleidingsmiddag UMCG en volgden de opleider en plaatsvervangend opleider aanvullende intervisie in het kader van leiderschap voor opleiders.
Vergaderingen binnen de opleiding
Er vonden in 2024 in totaal vier Opleidingscommissievergaderingen plaats, waarvoor in beginsel alle AIOS en stafleden werden uitgenodigd. Notulen werden naar alle AIOS, stafleden en naar de secretaris van de COC verzonden.
Daarnaast werd er één keer een bijeenkomst gehouden voor alle AIOS en alle stafleden, gewijd aan de ‘(half)jaarlijkse evaluatie’.
De clustervergaderingen vonden vier keer plaats in 2024, waaronder eenmaal de jaarlijkse ‘buitendag’ op 24 juni met als hoofdthema ‘Indeling differentiaties en differentiatietrein.
AIOS en opleiders O&G participeren actief in de COC vergaderingen, die vier keer per jaar plaatsvinden. Daarnaast is de COC in 2018 gestart met informele bijeenkomsten, het Opleiderscafé genaamd.
Er vindt vier keer per jaar een informele, niet-genotuleerde bijeenkomst plaats voor alle AIOS met de opleider en plaatsvervangend opleider, het zogenaamde Chips overleg. Hierin wordt informeel en zonder notulen met elkaar gesproken over diverse zaken betreffende de opleiding en de AIOS persoonlijk.Zowel AIOS als opleiders kunnen hier onderwerpen inbrengen.
Sinds december 2018 vindt een 6-wekelijks opleidingsoverleg plaats. Hieraan neemt van iedere sectie van de afdeling O&G een vertegenwoordiger deel (Astrid Cantineau, Mariëtte Groenewout, Karin van der Tuuk, Maaike Oonk). Dit overleg is in het leven geroepen om betere overdracht tussen verschillende academische stages te bewerkstelligen, en als moment om de EPA aanvragen van AIOS te bespreken. Daarnaast is een warme overdracht tussen de academische stages geïmplementeerd.
Streven naar continue verbetering
Plan-do-check-act
In de opleiding O&G worden alle vernieuwingen een (half) jaar na invoering geëvalueerd (plan-do-check-act). Sinds 2015 neemt O&G ook deel aan de zogenoemde ISO-certificering waarbij een continue verbetercyclus op gang is gebracht (zie hieronder).
Zoals sinds 1985 gebruikelijk is vindt jaarlijks een door de AIOS georganiseerde opleidingsevaluatie plaats voor het hele cluster, aan de hand van de SPEED die in alle clusterklinieken is afgenomen. De drie belangrijkste plus- en kluspunten worden plenair binnen het hele cluster besproken. De middag wordt afgesloten met een evaluatie van de differentiaties en afscheid van de AIOS die hun opleiding in het voorgaande jaar afgerond hebben.
De aanbevelingen en bijhorende actiepunten naar aanleiding van de jaarlijkse evaluatie worden door de AIOS als bijlage naar alle AIOS en opleiders gestuurd. In het UMCG worden 6 maanden na de jaarlijkse evaluatie in de Halfjaarlijkse evaluatie de “do’s” gecheckt en verdere verbeteracties geformuleerd.
Elke AIOS krijgt twee keer per jaar een gesprek met de opleider en plaatsvervangend opleider (voortgangsgesprek en jaargesprek) waarin wordt gesproken over de persoonlijke ontwikkeling aan de hand van de feedback instrumenten in het Reconcept portfolio. Dit betreft zowel medisch inhoudelijke vorderingen als vorderingen op de andere competenties. Deze zijn de resultaten van de voortgangstoets, stand van zaken ten aanzien van verplichte cursussen, werk-privé balans, en werkklimaat, klachten en ongewenste gebeurtenissen. Hiernaast worden de uitkomsten van een 360 graden evaluatie (jaargesprek) besproken, gevolgd door de bespreking van het Individueel Opleidingsplan. Wat is er nodig om specifieke leerdoelen te halen? Wat vraagt bijzondere aandacht? Waar liggen de ambities ten aanzien van differentiëren en profileren?
De evaluatie van het clusteronderwijs vindt zoals altijd plaats na iedere onderwijsdag door de AIOS ter plekke de evaluatie te laten invullen. De uitkomsten worden teruggekoppeld aan het opleidingssecretariaat en aan de opleidingsgroep die het onderwijs verzorgd heeft. Jaarlijks worden tijdens de buitendag van het cluster de evaluaties gebundeld en besproken. Hierdoor kan de kwaliteit van het onderwijs zowel gemonitord als bijgesteld worden.
Het clusteronderwijs in 2022, 2023 en 2024 zag er als volgt uit:
2022
- 21 januari en 18 februari: UMCG Voortplantingsgeneeskunde; Leefstijl geneeskunde vanuit diverse perspectieven
- 18 maart en 22 april: Martini Ziekenhuis; Cyclusstoornissen
- 13 mei en 10 juni: Deventer Ziekenhuis; Het hele ovariële
- 16 september en 14 oktober: UMCG Obstetrie; Pijnstilling binnen de verloskunde
- 18 november en 16 december: Medisch Spectrum Twente; Het endometrium
2023
- 27 januari en 17 februari: Isala; Prolaps en incontinentie
- 17 maart en 14 april: UMCG Oncologie; Cervixcarcinoom
- 12 mei en 16 juni: Medisch Centrum Leeuwarden; Zorgverlening migranten en opvang laaggeletterden
- 15 september en 13 oktober: Martini Ziekenhuis; Verschillende facetten van de verloskunde
- 10 november en 8 december: UMCG Gynaecologie; (Chronische) bekkenpijn
2024
- 15 maart en 12 april: Deventer Ziekenhuis en Medisch Spectrum Twente; Bloedmooi (bloed (hemoglobinopathieën) in zwangerschap, bloed)
- 21 juni en 5 juli: UMCG Voortplantingsgeneeskunde; Kinder-adolescenten; normaal/abnormaal / veilig/onveilig
- 20 september en 18 oktober: Isala; Vulvapathologie (dermatologie, fluor, kindergynaecologie)
- 8 november en 6 december: Medisch Centrum Leeuwarden; Organisatie van zorg
Evaluatie in de vorm van een exitgesprek: Sinds 1 september 2014 wordt aan alle AIOS die het UMCG verlaten een exitgesprek bij de afdeling Personeel & Organisatie aangeboden, waarin aan de hand van een gestructureerde vragenlijst de volgende onderwerpen besproken worden: aspecten van kwaliteit en veiligheid van de opleiding, logistiek, leer- en werkklimaat, ontwikkelmogelijkheden in het UMCG, talentontwikkeling en diversiteitsbeleid. Deze gegevens worden sinds 2016 jaarlijks (geanonimiseerd) door de Centrale Opleidingscommissie (COC) in het UMCG teruggekoppeld aan het Dagelijks Bestuur COC en de reguliere COC bijeenkomst.
Evaluatie aan de hand van een enquête één jaar na afronden opleiding: Sinds 2020 worden alle AIOS een jaar na het afronden van hun opleiding gevraagd te reflecteren op hun opleiding als graadmeter voor de kwaliteit van onze opleiding.
Opleidingsvisitatie: Op 11 en 12 januari 2024 vond de regionale opleidingsvisitatie plaats in het UMCG. Dit heeft geleid tot een erkenningstermijn voor onbepaalde tijd. De adviezen die hierbij naar voren gekomen zijn, zijn opgenomen in de kwaliteitscyclus. Hierover wordt uiterlijk 20 september 2026 aan de RGS terug gerapporteerd. Om optimaal overzicht te hebben over verbeterpunten die cluster breed gelden is de wens uitgesproken om een kwaliteitsdashboard voor de regio te implementeren via Reconcept.