1 Missie, visie en strategie: Koers 25

Het UMCG biedt complexe, academische ziekenhuiszorg aan, als onderdeel van een breed gezondheidslandschap. Iedere dag beter, doordat we voortdurend de grenzen verleggen van de diagnostiek en behandeling, gebruik makend van kennis, onderzoek en innovatieve oplossingen. We dragen ook bij aan toekomstgericht onderwijs en opleidingen voor zorgprofessionals. Op die manier bouwt het UMCG mee aan een duurzaam gezondheidslandschap in Noord-Oost Nederland en daarbuiten. Preventie is essentieel voor zo'n duurzame oplossing en daarom zetten we onze kennis, kunde en wetenschappelijk onderzoek steeds meer in om ziekten te voorkomen en de (geestelijke en fysieke) gezondheid te verbeteren. 

We doen dit om meer gezonde jaren toe te voegen aan het leven van onze patiënten, aan het leven van mensen. Alles met oog voor de mens, respectvol en vakkundig, betrokken en gemotiveerd. Deze waarden inspireren en verbinden ons. We doen het sámen: met onze patiënten, met elkaar, met de inwoners van onze regio en met onze partners regionaal, landelijk en internationaal. 

Het UMCG is een hoogtechnologische, gespecialiseerde kennisinstelling met een brede verankering in de maatschappij en een hechte band met de Rijksuniversiteit Groningen. We zijn een unieke innovatiemotor op het gebied van preventie, zorg, onderzoek, onderwijs en opleiding. Ons werk is van betekenis voor patiënten, burgers, samenwerkingspartners in overheid en bedrijfsleven, zorgverzekeraars, studenten en onderzoekers wereldwijd. Dit geeft ons een bijzondere positie en verantwoordelijkheid, in de regio, landelijk en internationaal. 

Op die drie niveaus bouwen we netwerken waarin alle partners investeren in continue verbetering, met als uiteindelijke doel te komen tot een duurzame toekomst van gezondheid. Door nauwe samenwerking in zorg, onderzoek en onderwijs. Zo werken we samen om een geïntegreerd gezondheidslandschap te realiseren en dus de gezondheid en kwaliteit van leven van mensen te verbeteren. Het UMCG levert in dit gezondheidslandschap hoogwaardige, complexe patiëntenzorg en werkt daarnaast, door onderzoek actief en verbindend aan het oplossen en voorkomen van relevante gezondheidsvraagstukken dicht bij huis. “Think globally, act locally”.

Door innovatief onderzoek verleggen we voortdurend de grenzen van diagnostiek en behandeling. Een belangrijke rol is weggelegd voor onze patiënten en hun vertegenwoordigers. Hun ervaringsdeskundigheid is onmisbaar en daarom betrekken we hen bij al onze kerntaken, vanuit onze visie op patiëntparticipatie. We leiden met onze partners in de regio (aankomende) zorgprofessionals op die deze manier van werken in de praktijk brengen. 

We zien de mens: we zien jou vooral als mens, voordat we je als professional aanspreken.

We nemen verantwoordelijkheid: we nemen verantwoordelijkheid voor onze omgeving, elkaar en voor onszelf. 

We gaan samen vooruit: het UMCG ontwikkelt zich door middel van samenwerking, vernieuwing, innovatie, continue verbetering en kennisuitwisseling. 

We zijn wendbaar: we zijn flexibel op alle niveaus: organisatie, team en individuele professional. 

Met deze 9 voorbeeldprogramma’s geven we concreet invulling aan onze ambities. Ieder programma is gelinkt aan een pijler of prioriteit uit Koers25. 

1. GLIM: In 2021 is het UMCG gestart met het Groningen Leefstijl Interventie Model (GLIM). Dit is een bundeling van leefstijl gerelateerde initiatieven in een breed programma voor de integratie van leefstijl in de curatieve zorg, gericht op preventie.  
2. Passende Zorg: mensgericht en waardegedreven: Binnen dit programma willen we samen met de patiënt de zorg verder verbeteren, binnen en buiten het UMCG. Dit programma omvat 4 expertisegebieden: het goede gesprek met de patiënt; professionele samenwerking en organiseren van zorg; samen leren van en sturen op uitkomsten; kosten en bekostiging in beeld. 
3. DataPoort: Om beschikbare gezondheidsdata in Noord-Nederland beter te benutten en aan elkaar te kunnen koppelen, ontwikkelen we samen met regionale partners een digitaal platform, Datapoort, voor gezondheidsgegevens. Dit kan tot nieuwe inzichten leiden om zorg, gezondheid en preventie in de regio Noord-Nederland te verbeteren. 
4. Gezondheidshuis: Met dit programma onderzoeken we samen met allerlei stakeholders in Noord-Nederland, waaronder inwoners, of en hoe een sterkere verbinding van inwoners, leefomgeving, preventie en gezondheidszorg gerealiseerd kan worden en of een netwerk van ‘Gezondheidshuizen’ hierop het antwoord kan zijn. Kortom: Gezondheidshuizen met primaire focus op leefstijl en preventie, met een geïntegreerd aanbod van wijkteams tot cardioloog. We onderzoeken dit nadrukkelijk samen met huisartsen en gemeenten.   
5. HTRIC: Dé innovatiebooster voor impact. HTRIC verbindt onderzoek, gezondheidstechnologie en klinische praktijk. Het doel is betere zorg en meer gezonde jaren. In de praktijk betekent dat, dat er zogenaamde innovatie boosters en workshops worden georganiseerd en HTRIC de hulplijn voor health innovators is.  
6. Interprofessioneel opleiden: Meer dan ooit werken zorgprofessionals samen in teams en binnen netwerken, waarbij de patiënt centraal staat. De opleidingen van de zorgprofessionals van de toekomst sluiten we hierop aan. Binnen het programma stimuleren we de ontwikkeling van (nieuwe) interprofessionele onderwijsactiviteiten en brengen alle initiatieven bij elkaar. Wij zien tal van kansen voor interdisciplinair leren op de (klinische) werkvloer. 
7. Ontwikkelkansen voor iedereen: In het kader van ontwikkelkansen voor iedereen is een strategisch opleidingsplan geschreven en een ontwikkelcyclus voor alle medewerkers gemaakt. In de cyclus wordt tijdens het jaargesprek de scholingsbehoefte uitgevraagd en meegenomen in de jaarcyclus van iedere afdeling. Daarnaast is een groot aantal e-learnings ontsloten via ‘GoodHabitz’ voor alle medewerkers, is het leiderschapsprogramma verder uitgewerkt en zijn competenties voor beroepsgroepen verder uitgewerkt in het LeerManagementSysteem.  
8. Passende besturing: Een beter ingerichte en aangestuurde organisatie is nodig om de doelen van Koers25 te behalen. Passende Besturing is een breed verbeterprogramma dat dit moet faciliteren zodat alle UMCG-ers zo goed mogelijk hun werk te kunnen doen.  Onderwerpen zoals samenwerking, leiderschap, ondersteuning en het structureel regelen van UMCG-brede capaciteit komen daarom aan bod. 
9. Financieel gezond: Een financieel gezond UMCG blijven. Dat is noodzakelijk voor onze patiënten, ons onderzoek, onderwijs & opleiding en voor onze medewerkers. Door stijgende uitgaven en achterblijvende inkomsten neemt de druk op de financiën van het UMCG toe. Via het programma Financieel Gezond, concrete deelprojecten en de ontwikkeling van de besturingscyclus werken we er hard aan om financieel gezond te blijven. Die sturing geven we in de nieuwe organisatiestructuur een structurele plek.

Er is een toenemende zorgvraag, terwijl daar relatief minder personeel voor beschikbaar is. De zorgvraag verandert ook. Steeds meer mensen kampen met chronische ziekten, de complexiteit van de zorg neemt toe. Bovendien participeren patiënten actiever in hun eigen behandeling. De beschikbaarheid van voldoende personeel is van grote invloed op de toegankelijkheid van de zorg. In de afgelopen jaren hebben verschillende zorgaanbieders van acute zorg daarmee - soms tijdelijk - moeten stoppen, door een gebrek aan voldoende geschoold personeel. Voor de komende jaren dreigt een tekort aan personeel in de zorg. De krapte op de arbeidsmarkt zal ons dwingen veel creatiever en flexibeler om te gaan met menselijk kapitaal. 

We worden steeds ouder en de vraag naar zorg stijgt, maar er zullen niet meer middelen en mensen beschikbaar komen om de zorg te leveren. Om de zorg toegankelijk, kwalitatief goed en betaalbaar te houden in de toekomst, hebben het ministerie van VWS en zorgpartijen in 2022 afspraken gemaakt die zijn vastgelegd in het Integraal Zorgakkoord (IZA): ‘Samen werken aan gezonde zorg’. Binnen het IZA zijn een aantal inhoudelijke thema’s benoemd die moeten bijdragen aan het bereiken van de doelen van het IZA, waaronder:

• Passende Zorg;
• Regionale samenwerking inclusief concentratie van hoog specialistische zorg;
• Gezond leven en preventie;
• Arbeidsmarkt en ontzorgen professionals;
• Digitalisering en gegevensuitwisseling.

Van ziekenhuizen wordt gevraagd om de komende jaren impactvolle zorgtransformaties te realiseren die helpen om de groeiende zorgvraag op te vangen met een gelijkblijvend aantal mensen en binnen de landelijke financiële kaders.

Ook het UMCG heeft het IZA ondertekend (als lid van de NFU). Wij zijn zeer gemotiveerd om samen met onze partners in de regio verder te werken aan bovengenoemde thema’s. Met de transformatiemiddelen die beschikbaar zijn vanuit het IZA, willen we onze programma’s en projecten versnellen. Onze prioriteiten, strategische pijlers en voorbeeldprogramma’s sluiten naadloos aan op de ambities van het IZA. 

Passende zorg betekent ook dat zorg passend georganiseerd wordt. In het IZA zijn afspraken gemaakt over verdere concentratie en spreiding van zorg om de zorg toegankelijk te houden en de kwaliteit te verbeteren. Zorg die vaak voorkomt en laagcomplex is, moet voor iedereen dicht(er)bij beschikbaar zijn. De hooggespecialiseerde zorg zal ook verder geconcentreerd moeten worden en dit kan betekenen dat de zorg op grotere afstand beschikbaar is. Voor concentratie van zorg wordt (in eerste instantie) gekeken naar oncologische zorg, zorg rond hart- en vaatziekten en bepaalde vormen van acute zorg. In 2023 zal de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een besluit nemen over het concentreren van de kinderhartchirurgie, zie hier het besluit.

Het UMCG voelt zich verantwoordelijk voor de beschikbaarheid van goede en betaalbare zorg voor alle inwoners van Noord-Nederland. Daarom vormen we, geheel in lijn met het IZA, met andere zorgaanbieders in de regio netwerken waarin we met elkaar bekijken welke patiënt waar het beste behandeld kan worden. 

Soms is het nodig dat één of meer onderdelen van de behandeling in verschillende ziekenhuizen plaatsvinden. Zo kan diagnostiek in het ene ziekenhuis leiden tot behandeling in het andere ziekenhuis. 

We ontwikkelen geïntegreerde preventie-, zorg-, opleidings- en onderzoeksnetwerken in Noord-Oost Nederland. Dat doen we samen en op basis van gelijkwaardigheid met onze partners. Door expertises te bundelen in netwerken kunnen we elke patiënt in Noord-Oost Nederland een optimaal zorgpad aanbieden, volgens het principe ‘de juiste zorg op de juiste plek’ en liefst zo dicht mogelijk bij huis. Dat betekent dat patiënten en hun vertegenwoordigers samen met hun zorgverleners beslissen over de voor hen optimale zorg. Binnen deze zorgpaden integreren we zorg, onderzoek, onderwijs en opleiden, zodat we steeds kunnen blijven verbeteren. In de transformatie naar het regionale gezondheidslandschap van morgen focussen we op e-health. Een geïntegreerd, digitaal platform voor patiënten en professionals is hierbij een belangrijk hulpmiddel. 

Onze speerpunten sluiten aan bij de Sustainable Development Goals (SDG’s) en de ‘Green Deal Samen werken aan duurzame zorg’ en zijn hieronder visueel weergegeven.

Hieronder de ontwikkeling van het verbruik van elektra (in kWh), gas (in Nm3) en water (in m3) in het UMCG in de afgelopen jaren. Het verbruik van elektriciteit en water zijn iets toegenomen ten opzichte van voorgaande jaren. Dit is te verklaren doordat er meer op kantoor is gewerkt in 2022 ten opzichte van 2020 en 2021. Het verbruik van gas is afgenomen. Dit komt door de maatregelen die afgelopen jaar zijn genomen om het gasverbruik te verminderen, vanwege de hoge gasprijs. Maatregelen zoals het bewustzijn bij medewerkers vergroten op het verbruik van de thermostaat. Maar ook maatregelen om over te gaan naar duurzame energie, zo nemen we met ingang van medio 2023 een deel van onze energie af van een zonnepark.

De totale hoeveelheid afval is opgedeeld in een aantal groepen: Restafval, SZA (specifiek ziekenhuisafval), gerecycled en overig. Restafval en SZA zijn twee verzamelstromen die vanwege wettelijke voorschriften worden verbrand. Voor al het andere afval is aangegeven welk aandeel gerecycled wordt en voor welk aandeel dit nog niet lukt. Door restafval, SZA en gerecycled afval als eigen categorie weer te geven, is onze voortgang op het gebied van hoogwaardigere verwerking van afvalstromen beter in kaart te brengen.

De totale hoeveelheid afval ten opzichte van 2021 is gegroeid, met ongeveer 280.000 kilo. Daarmee zitten we weer op het niveau van 2019. Wel is het gelukt om ten opzichte van 2019 10% meer grondstoffen te recyclen. Daarmee zitten we nu op een totaal recyclingpercentage van 32,9%, een mooi resultaat! 

Interne bewustwording

Het gonst van de duurzame initiatieven, in alle lagen van het UMCG. In 2022 groeide het aantal Green Teams (groepen medewerkers die samen hun afdeling willen verduurzamen) van 21 naar 34. Het Green Team Radiologie bespaart stroom en CO2 door hun werkstations 's nachts uit te zetten i.p.v. op stand-by te laten staan. En de Green Teams Radiotherapie en OK stimuleren actief het gebruik van een eigen beker. Andere Green Teams richten zich vooral op afvalscheiding en het verminderen van plastic(afval). De transitie naar een duurzamer UMCG is echt begonnen! 

We startten begin 2022 een UMCG Green Team netwerk en organiseerden daarvoor drie bijeenkomsten en een lezing van plastickunstenares Maria Koijck (“Hoe motiveer ik collega’s om mee te verduurzamen?”). Daarnaast maakten we een Yammer pagina aan, een intern sociaal netwerk waar medewerkers elkaar vragen kunnen stellen en tips kunnen geven over duurzaamheid. Om te informeren en de bewustwording te vergroten, organiseerden we in 2022 de eerste ‘Week van de Duurzaamheid’, produceerden we een inspiratiefilmpje en brachten we zeven E-magazines uit. 

Binnen alle beroepsgroepen in het UMCG zien we effecten van een veranderende arbeidsmarkt en de arbeidskrapte. Mede als gevolg van onze gespecialiseerde werkzaamheden zijn we kwetsbaar wanneer het werk toeneemt of het aantal inzetbare collega's afneemt. In 2022 hebben we de strategische pijler ‘het UMCG is een duurzaam inspirerende werkgever’ concreet gemaakt door de introductie van het ‘Deltaplan personeel’. Dit plan is een opsomming van zes knoppen waar je als team of organisatieonderdeel in samenhang aan moet draaien om voldoende collega's te behouden en te laten instromen.  

In het behoud van medewerkers is er een cruciale rol weggelegd voor leidinggevenden. Aan onze leidinggevenden is daarom 2022 gevraagd om in hun afdelingsplannen aan te tonen op welke wijze zij vormgeven aan hun rol als aantrekkelijk werkgever. En wat ze ondernemen in het behoud van hun medewerkers. Het Deltaplan Personeel ‘UMCG is duurzaam en inspirerend werkgever’ heeft hierin een aanjagende rol. Hiernaast is er afgelopen jaar geïnvesteerd in het vergroten van de autonomie in roostering en participatie van medewerkers bij besluitvorming.

In 2022 is er weer een medewerkersbelevingsonderzoek (MBO) uitgevoerd waarmee we structureel betrokkenheid, welzijn en werkbeleving van onze medewerkers monitoren en omzetten in vervolgacties. Het onderzoek bevatte dezelfde vragen als het MBO uit 2020, aangevuld met de zgn. welzijnsvragen uit het MBO van 2021. Door deze opzet was het voor eerst mogelijk resultaten door de jaren heen met elkaar te vergelijken. Teams en afdelingen waarbij 10 of meer medewerkers het MBO hebben ingevuld konden de uitkomsten zien in het dashboard en daarmee ook de trends in het team of de afdeling.  

De uitkomsten van het onderzoek gaven een divers beeld van de verschillende aspecten van beleving. Onderstaand de belangrijkste hoge en lage UMCG-scores.  

Alle medewerkers moeten zich in het UMCG veilig voelen. Van medewerkers wordt verwacht dat ze in hun contacten met andere medewerkers een respectvolle houding aannemen.

In het UMCG wordt grensoverschrijdend gedrag niet geaccepteerd. Mocht hier sprake van zijn, dan kan eenieder, ook een toeschouwer, hierover contact opnemen met de (hogere) leidinggevende, de P&O adviseur en/of de vertrouwenspersoon.

Het UMCG stelt alles in het werk om grensoverschrijdend gedrag te voorkomen. Binnen het UMCG zijn vertrouwenspersonen werkzaam. Medewerkers die te maken hebben of hebben gehad met grensoverschrijdend gedrag kunnen met deze vertrouwenspersonen in gesprek gaan. Het gaat om algemene vertrouwenspersonen, maar ook om vertrouwenspersonen voor een specifieke doelgroep (AIOS, ANIOS, medische staf en promovendi).

Het UMCG streeft naar diversiteit in de samenstelling van het personeel. Hierbij wordt onder meer gekeken naar zowel nationaliteiten als naar de verdeling man-vrouw in bepaalde posities. Het sturen op de man-vrouw verdeling aan de (sub)top vindt al enkele jaren plaats door een diverse samenstelling na te streven in de benoemingsadviescommissies bij sollicitaties van het hoger en middenmanagement en het ‘ritsend’ uitnodigen van mannelijke en vrouwelijke kandidaten bij vacatures. Het UMCG streeft hierbij naar het aannemen van minimaal 50% vrouwen voor de topfuncties.

In het jaar 2022 zien we net als de voorgaande jaren een gestage stijging in de evenredige man-vrouw verdeling binnen de diverse categorieën, zie onderstaande tabel. Waarbij we voor functies in de subtop zien dat de verhouding voor het eerst meer vrouwen dan mannen betreft.  

Met name in het eerste kwartaal van 2022 is de impact van COVID-19 op het UMCG nog erg groot geweest. De rest van het jaar lag de focus met name op het weer op orde brengen van de reguliere zorg. Hierbij was de opgave om zoveel mogelijk passende zorg voor onze patiënten uit te kunnen voeren. Dat maakte de druk op de medewerkers onverminderd hoog. Waar mogelijk bleven we de nadruk leggen op de duurzame inzetbaarheid (door bijvoorbeeld in de zomerperiode te reduceren en daarmee voldoende ruimte voor herstel te bieden). Met de verminderde inzetbaarheid in veel teams was de krapte en daarmee de werkdrukbeleving op veel plekken voelbaar. (Long) Covid en ook de griepgolf heeft ook bij veel collega's een zware wissel getrokken. 

Duurzame inzetbaarheid

Ook in 2022 zijn er veel activiteiten opgepakt door medewerkers, leidinggevenden en het UMCG gericht op het ontwikkelen, behouden en herstellen van inzetbaarheid van collega’s.   

We hebben een film ‘Zie jezelf’ ontwikkeld die qua inhoud en sfeer aansluit bij de film ‘Zie de mens’. Bij ‘zie de mens’ gaat het om wat we allemaal voor de patiënten doen en hoe we gericht zijn op de mens in plaats van op de klacht. Bij ‘zie jezelf’ gaat het om wat het werk betekent voor medewerkers. De film geeft het belang weer van ‘in de spiegel kijken’ (zie jezelf) en stilstaan bij jou eigen veerkracht om indien nodig actie te ondernemen.  

We hebben via ons intranet veel informatie maar ook trainingen geboden op het gebied van duurzame inzetbaarheid (Healthy@Work). Het aanbod wordt gepresenteerd in de vorm van een ‘Klavertje 4’.