Onderzoek
Onderzoek structuur herinrichting
In 2021 werd de Strategic Evaluation Protocol (SEP)-evaluatie, een visitatie door een internationale commissie, waarbij de kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek wordt geëvalueerd, uitgevoerd. Het onderzoek werd destijds goed als zeer goed bevonden, ook de kwaliteit van de onderzoek ondersteunende afdelingen werd zeer hoog bevonden. Daarnaast werden er natuurlijk ook suggesties ter verbetering gedaan. Een van die suggesties betrof het vereenvoudigen van de onderzoek structuur in het UMCG. Op dit moment is het wetenschappelijk onderzoek georganiseerd in 5 onderzoeksinstituten, die in een matrixverhouding met de afdelingen staat.
In het kader van deze SEP-evaluatie en in lijn met het Koers25 programma, is er met (pro)decaan en onderzoeksdirecteuren hard gewerkt aan een reorganisatie van de onderzoeksinstituten en het inbedden van de research strategie aan het eind van vorig jaar. Deze reorganisatie is nog in volle gang, maar het wordt nu steeds duidelijker hoe de nieuwe onderzoek structuur eruit komt te zien. Vooralsnog wordt het onderzoek georganiseerd in 3 nieuwe instituten. De focuspunten van het onderzoek zijn onveranderd. Het eerste instituut herbergt ‘Preventie, publieke en mentale gezondheid’. Het tweede instituut werkt aan ‘innovatieve diagnostiek en behandeling’. En het derde instituut, dat plaats biedt aan fundamenteel onderzoek, (‘mechanismen van gezondheid en ziekte’).
Onze onderzoeksonderwerpen
Wetenschappelijk onderzoek is een belangrijke taak van het UMCG. Internationaal behoort het onderzoek van het UMCG tot de top. Het onderzoek dat verricht wordt in het UMCG kan grofweg worden ingedeeld in drie verschillende thema’s:
- Preventie van ziekte: voorkomen dat mensen ziek worden;
- Mechanismen van gezondheid en ziekte: waarom worden sommige mensen ziek, blijven anderen gezond en wat gebeurt er precies in een ziekteproces;
- Innovatieve diagnostiek en behandeling.
Deze zogenaamde drie pijlers van onderzoek zijn onderdeel van Koers25.
Hoofdzaken onderzoek
In de volgende paragrafen lichten we een aantal hoofdzaken toe op het gebied van onderzoek in 2022.
UMCG ontvangt grote EU-subsidie voor onderzoek naar CAR-T immuuntherapie bij kanker
Een internationaal onderzoeksnetwerk onder leiding van het UMCG heeft een EU-subsidie van 2,6 miljoen euro gekregen voor onderzoek naar CAR-T immuuntherapie bij kanker, een nieuwe vorm van immuuntherapie waardoor sommige uitbehandelde patiënten met lymfeklierkanker toch beter worden. ‘CAR-T celtherapie is een revolutionaire vooruitgang in de oncologie’, zegt onderzoeksleider prof. Edwin Bremer van de afdeling Hematologie van het UMCG. ‘Bij ongeveer de helft van de patiënten met diffuus grootcellig B-cellymfoom, een vorm van lymfklierkanker, is het effectief.’ Lees hier meer over het onderzoek.
Publicaties
Het publiceren van wetenschappelijke artikelen is een van de manieren om de kwaliteit en productiviteit van het onderzoek in te schatten. Het verloop van publicaties in de afgelopen jaren is hieronder weergegeven. In de periode 2017-2021 is sprake van een toenemend aantal publicaties, waarna dit in 2022 lijkt te stabiliseren. Het is belangrijk om te melden dat gedurende het jaar er toch nog publicaties aan 2022 toegekend kunnen worden, daarmee kan het aantal publicaties voor 2022 nog licht toenemen.
UMCG publicaties
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Jaar | Aantal |
|---|---|
| 2018 | 3581 |
| 2019 | 3802 |
| 2020 | 4074 |
| 2021 | 4554 |
| 2022 | 4307 |
Open access van publicaties
Het hebben van impact met ons onderzoek meten we ook door na te gaan hoeveel mensen vrij toegang (open access) hebben tot ons wetenschappelijk werk.
Open Access Publicaties 2018 – 2022
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Toegankelijkheid van de publicaties (in %) | Open Access | Closed Access - toegang via abonnement |
|---|---|---|
| 2018 | 50 | 50 |
| 2019 | 57 | 43 |
| 2020 | 68 | 32 |
| 2021 | 98 | 2 |
| 2022 | 99 | 1 |
Sinds 2017 voert het UMCG een open access beleid dat aansluit op landelijke richtlijnen, waarbij de ambitie om 100% open access te bereiken in 2021 is uitgesproken. Sindsdien zijn een aantal beleidsinstrumenten ontwikkeld en ingezet om dat doel te bereiken. De laatste, en verantwoordelijk voor de grootste toename, is de grootschalige implementatie van het ‘Taverne Amendement aan de Nederlandse auteurswet’ (2021). Dit leidt tot het bijna volledig realiseren van de beleidsambitie: ruim 98% van onze artikelen is in 2021 open access gepubliceerd1, en dit is verder gegroeid naar 99% in 20222.
Impact van publicaties
Naast het vrij toegankelijk zijn, kijken we ook altijd naar de impact van onze publicaties. Dit kan onder andere gemeten worden door te meten hoe vaak een artikel, door onderzoekers buiten het UMCG, geciteerd wordt, ten opzichte van andere artikelen in hetzelfde domein. Uit de 3-jaarlijke CWTS-rapport bleek dat de citatiescore van het onderzoek in het UMCG over de jaren heen gestegen is, van de 8e naar de 3e plaats. Het UMCG-onderzoek wordt dus relatief beter geciteerd en heeft hiermee dus meer wetenschappelijke impact gekregen. Later dit jaar wordt een nieuwe citatierapportage van het CWTS verwacht. De eerste gegevens wijzen op een verdere toename van de citatiescore.
Promoties
Het aantal promoties in 2022 was met 268 iets gezakt ten opzichte van een jaar eerder (286). Zie het kopje Graduate School of Medical Sciences hieronder voor meer details.
Onderzoekers en hoogleraren
De Full Member onderzoekers, bestaande uit Universitair Docenten, Universitair Hoofd Docenten en Hoogleraren van het UMCG, zijn aangesloten bij één van de vijf onderzoeksinstituten van het UMCG. Daarnaast worden de verschillende onderzoeksteams geleid door hoogleraren. In 2022 waren er 197 hoogleraren werkzaam bij het UMCG. Daarnaast nog eens 21 bijzonder/honoraire hoogleraren die elders werken en voor maximaal 1 dag in de week aan het UMCG verbonden zijn.
Graduate School of Medical Sciences
De Graduate School of Medical Sciences (GSMS) is de grootste graduate school van de Rijksuniversiteit Groningen en speelt een centrale rol in de opleiding van research masterstudenten en promovendi. Naast het verrichten van promotieonderzoek biedt de GSMS-promovendi vele cursussen aan. In 2022 zijn er 1832 promovendi met een lopend traject, 327 nieuwe PhD studenten geregistreerd en 268 gepromoveerd, waarvan 15 cum laude.
Verworven financiering
Het verkrijgen van subsidies is belangrijk omdat hiermee het wetenschappelijk onderzoek gefinancierd kan worden. Het afgelopen jaar is er door de onderzoekers van het UMCG ruim € 88.4 miljoen geworven. Dat is een forse toename ten aanzien van vorig jaar (€74.4 miljoen). Deze toename is toe te schrijven aan een stijging van inkomsten over het hele spectrum, i.e. meer subsidies in samenwerking met bedrijven, maar ook meer gesubsidieerde projecten via collectebusfondsen/stichtingen, ministeries en lokale overheden. Hieronder zijn de bedragen van verschillende subsidies nader toegelicht.
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| 2e geldstroom (NWO/STW) | Bedrijfsleven | Collectebusfondsen | Stichtingen | Ministeries/Land. Overheid | Commissie Europese Unie | Lagere overheden (en ZonMw) | Onderwijs- onderzoeksinstellingen | TOP-instituten | Diversen | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2019 | 9250648 | 16115032 | 9182385 | 7899569 | 1104960 | 14468225 | 9862174 | 789899 | 125961 | 1261447 |
| 2020 | 8806006 | 17568012 | 10843664 | 7656824 | 1755422 | 13579807 | 10014008 | 1474760 | 149520 | 1282769 |
| 2021 | 7592064 | 20468830 | 8146996 | 8312389 | 2482363 | 13133701 | 12724010 | 356876 | -34183 | 1246334 |
| 2022 | 9907256 | 23600279 | 11723012 | 9985901 | 4694845 | 12149765 | 15097554 | 307340 | 0 | 993140 |
Enkele belangrijke subsidies en prijzen
Veni, Vidi, Vici
De Veni, Vidi, Vici-beurzen die jaarlijks door NWO en ZONMW worden uitgereikt zijn belangrijke persoonsgeboden subsidies die onderzoekers kunnen gebruiken om hun eigen onderzoeksrichting en onderzoeksgroep te vormen en onderhouden. Hieronder enkele mooie subsidievoorbeelden:
- NWO kende Marie-José van Tol een VIDI toe van €800.000,- en Marcel van Vugt en Gerard Koppelman ontvingen een VICI-beurs, van €1.5 miljoen per beurs;
- Peter van der Meer ontving een ERC Consolidator Grant van €2 miljoen;
- Jelmer Prins, Janesh Pillay en Peter van Dijk kregen een klinische fellowship van €200.000,-.
Consortiumfinanciering
Aan consortiumfinanciering wordt binnen het ZonMW aandacht besteed in de vorm van open competitieprogramma’s en zijn 5 projecten toegekend aan meerdere UMCG-onderzoekers, waaronder Janette Burgess, Ody Sibon, Erik Boddeke, Pieter Hoekstra en Jan Albert Kuivenhoven.
Andere subsidies en prijzen
Het UMCG kreeg ruim €900.000 van het Nationaal Programma Groningen (NPG) voor een programma tegen psychische problemen onder jongeren in Groningen en Iris Sommer won de Huibregtsenprijs, een prijs voor wetenschappelijk vernieuwend onderzoek dat overtuigend zicht biedt op een maatschappelijke toepassing, ter waarde van €25.000,-.
Highlights Onderzoeksbeleidsafdelingen
Tot slot een aantal highlights van de verschillende onderzoeksafdelingen.
Bureau Onderzoek
Bureau Onderzoek heeft verschillende taken en werkt nauw samen met andere onderdelen, zoals bijv. de Centrale Medische Bibliotheek (CMB). Zo is Bureau Onderzoek betrokken bij het verzamelen, analyseren en rapporteren van numerieke gegevens rondom onderzoek. Daarnaast werkt het in nauwe samenwerking met afdelingen in het UMCG, maar ook met de RUG, aan de ontwikkeling van een wetenschappelijk dashboard. Ook wordt in 2022 meer aandacht besteed aan het zichtbaar maken van gegenereerde wetenschappelijke en maatschappelijke impact.
Grant Support Hub (GSH)
De Grant Support Hub (GSH) is het eerste aanspreekpunt voor alle vragen over subsidies: of het nu gaat om nationale, internationale, persoonlijke subsidies, consortia of publiek-private samenwerkingen.
In 2022 creëerde de GSH een nieuwe training voor junior academici om hen beter voor te bereiden op het leiden en creëren van (internationale) onderzoeksnetwerken. De eerste junior academische leiderschaps- en netwerktraining zal in 2023 plaatsvinden. Bovendien is het aantal subsidieaanvragen, dat door de GSH ondersteund is, fors toegenomen. De onderzoekers weten de Hub steeds beter te vinden.
Innovatiecentrum
Het is de ambitie van het UMCG om innovatiemotor te zijn voor de regio, nationaal en internationaal (Koers25). Als onderdeel van de pijler ‘Ontdekken en vernieuwen van diagnostiek en behandeling’ is in 2022 het Innovatiecentrum opgericht om de ontdekkingstocht van idee van onderzoek tot in de patiënt/burger te faciliteren. Naast onderwijs, onderzoek en zorg is valorisatie een kerntaak van het UMCG waarbij het Innovatiecentrum fungeert als een one-stop-shop voor zowel onderzoekers als externe partijen.
Impact Team
Het UMCG-impact team is in 2022 volledig geïmplementeerd en is gericht op het ondersteunen van het bereiken van impact via onderzoek. Het team biedt impactsessies voor individuen, projecten en afdelingen om carrièreplannen, impacttrajecten voor subsidie aanvragen en impactstrategieën en -indicatoren voor afdelingen op te stellen. Verder bieden ze workshops over impactplanning en wetenschapscommunicatie aan de onderzoek gemeenschap. Een overzicht van de activiteiten is weergegeven in onderstaande figuur.
Topic (in %)
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Pitch on department impact strategy | 26,7% |
|---|---|
| Scientific storytelling | 0.133 |
| General impact overview | 0.133 |
| Social Media | 0.067 |
| Scientific pitch and storytelling | 0.067 |
| Impact support developments | 0.067 |
| Women in science | 0.033 |
| Discussion about how to measure impact | 0.033 |
| Towards an impact-driven research culture | 0.033 |
| Overige | 0.167 |
Type of engagement (in %)
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Workshop | 43,3% |
|---|---|
| Pitch/presentation | 0.267 |
| Lecture | 0.167 |
| Impact roadshow | 0.067 |
| Round table | 0.033 |
| Other | 0.033 |
Cohort and Biobank Coordination Hub (CBCH)
De Cohort and Biobank Coordination Hub (CBCH) is in 2022 op volle sterkte gekomen en gaat voortaan door als een vast team binnen het UMCG. De missie van de CBCH is onveranderd, namelijk: samen met alle meer dan 175 cohorten, betrokken onderzoekers en partijen werken aan ondersteuning, kwaliteitsverbetering, bevordering van samenwerking en interne en externe zichtbaarheid van UMCG-cohorten en biobanken.
In 2022:
- Vonden meer onderzoekers onze servicedesk voor vragen en ondersteuning;
- Droegen wij bij aan verdere verbetering van de IT en biobanking infrastructuur, zoals doorontwikkeling van dataopslag en archiveringsmogelijkheden;
- Waren wij lokaal en landelijk betrokken bij verbetering van beleid en regelgeving, bijvoorbeeld door met Tweede Kamerleden in gesprek te gaan over de nieuwe Wet Zeggenschap Lichaamsmateriaal;
- Is er hard gewerkt aan de vernieuwde UMCG metadata-catalogus voor het verbeteren van de vindbaarheid en toegankelijkheid van onze databronnen. Met als resultaat een nieuwe catalogus die in maart 2023 live gaat;
- Hebben wij grote zichtbaarheid bereikt via LinkedIn en is er een overzicht van UMCG-cohorten ontwikkeld;
- Zijn er verschillende communicatiemiddelen gemaakt waarin het UMCG als topcentrum rond cohortenonderzoek wordt uitgelicht, zoals een infographic en video.
Centraal Medische Bibliotheek (CMB)
De CMB heeft een belangrijke rol gekregen in het ‘impact profiel’ onderzoek. Voor elke kandidaat wordt een citatieanalyse gemaakt, waarin naast citaties ook open access, samenwerking en altmetrics worden meegenomen (factsheet). Deze analyse gaat zowel naar de bevorderingscommissie als naar de kandidaat. In 2022 zijn minimaal 32 factsheets gemaakt op aanvraag van de bevorderingscommissie of de onderzoeker zelf.
CMB-informatiespecialisten geven al jaren advies bij het ontwikkelen van zoekstrategieën voor systematic reviews. Nieuw is dat we, sinds 2022, actief samenwerken bij systematic reviews en scoping reviews met co-auteurschap. Doel van deze intensievere samenwerking is bijdragen aan een uitstekende kwaliteit van de zoekstrategieën en een helder gerapporteerde methode in reviews gepubliceerd door het UMCG.
Researchfaciliteiten
Om toponderzoek te kunnen doen, zijn excellente onderzoeksfaciliteiten essentieel. We investeren in innovatieve, state-of-the-art apparatuur en faciliteiten die een solide basis vormen voor onze onderzoeksprioriteiten.
Binnen de Centrale Dienst Proefdieren (CDP) van het UMCG is in 2022 een begin gemaakt met de implementatie van een compleet nieuwe wijze van huisvesting voor alle aanwezige muizen. Het betreft een digitaal systeem, waarbij door het systeem zelf wordt aangegeven wanneer de huisvestingskooien moeten worden verschoond. Dit biedt zeer veel voordelen en heeft met name een positief effect op het welzijn van de proefdieren. Als gevolg van de invoering van dit systeem (eerste instituut in Europa) heeft de CDP het label ‘Çentre of Excellence’ verkregen.
De Research Instrumentmakerij heeft in 2022 een behoorlijke ontwikkeling doorgemaakt m.b.t. 3D-printing. Met behulp van state-of-the-art printers en freesmachines is het nu mogelijk om op hoogwaardige wijze 3D-producten voor de verschillende klinische afdelingen en onderzoeksgroepen te maken.
De Centrale Vriezer Faciliteit (CVF) heeft in 2022 veel -80°C vriezers vervangen. Conform het ingezette verduurzamingsproces binnen het UMCG zien we, als gevolg van de genoemde vervanging, een significante daling van het energiegebruik binnen de CVF. Ook is gestart met de implementatie van een nieuw bedrijfssysteem waarbij een verbeterslag is gemaakt in de opslag van samples en het faciliteren van de onderzoekers.
Data Science Center in Health
Data-gedreven innovatie heeft de potentie om gezondheid en gezondheidszorg te transformeren, maar de introductie van toepassingen die, onderbouwd door wetenschappelijk bewijs, impact hebben verloopt nog langzaam. Data Science Center in Health (DASH) biedt ondersteuning voor onderzoek, onderwijs en implementatie in data science, Artificial Intelligence (AI) en eHealth met als doel deze activiteiten in het DNA van het UMCG te verankeren.
In 2022 heeft DASH belangrijke stappen gezet om dit doel te bereiken. Er zijn verschillende onderwijsprogramma’s ontwikkeld en DASH heeft uitgebreid samengewerkt met onderwijsprofessionals, om het bewustzijn van data science op zowel bachelor- als masterniveau te vergroten. Zo heeft het team, aan de hand van het bordspel ‘AI Hospital’, meer dan 200 mensen laten discussiëren over AI in de gezondheidszorg. Ook kon het tweede deel van het AIProHealth-onderwijsproject van start gaan, met een Nederlandse vertaling van de onlinecursus en een face-to-face cursus in ontwikkeling.
Op het gebied van onderzoekondersteuning bleef het DASH-team projecten begeleiden en werkte het samen met veel UMCG’ers aan de ontwikkeling van een eHealth-visie. DASH faciliteert projecten van fundamenteel onderzoek tot implementatie in de klinische praktijk en kan onderzoekers en zorgverleners helpen om te gaan met ethische, juridische en sociale kwesties (ELSA) waarmee men geconfronteerd kan worden bij het uitvoeren van innovatief data-intensief onderzoek.
De oprichting van een ELSA-lab in Noord-Nederland was een belangrijke mijlpaal in 2022, mogelijk gemaakt door een subsidie van de Nederlandse AI Coalitie en NWO. Het ELSA-lab richt zich op onderzoek naar de ethische, juridische en sociale aspecten van AI in de gezondheidszorg, een cruciaal aspect om de adoptie van menselijke AI te waarborgen. In mei doorstond DASH met succes de UMCG-brede externe ISO-audit, waarbij de auditors de gerichte aanpak, die voortkomt uit de nieuw ontwikkelde visie en missie, prezen.
Belangrijke hoogtepunten uit 2022:
- Actieve deelname aan belangrijke samenwerkingsverbanden zoals HTRIC & AI Hub Noord-Nederland;
- Veel mediaoptredens van DASH-experts op de radio, in de krant en op TV;
- linkedIn account gegroeid naar 2000+ volgers;
- Goedbezochte workshop ‘machine learning voor kinderen’ tijdens Zpannend Zernike;
- Succesvolle tweede editie van de Summer School ‘Data Science and AI in Healthcare’;
- Twee DASH-projecten geselecteerd ter bevordering van het gebruik van AI in de gezondheidszorg;
- Effectieve ondersteuning van de werkgroepen ‘Sensing en monitoring’ en ‘Robotica in de zorg’, met als doel: gerichte inzet van deze innovatieve technologieën in de gezondheidszorg;
- € 1,2 miljoen subsidie ontvangen voor oprichting van ELSA Lab Noord Nederland;
- € 40 duizend subsidie ontvangen voor inventarisatieproject ter voorbereiding op faculteit brede leerlijn ‘Digitale Gezondheidszorg’.
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
Onderzoekskwaliteitszorg
Research Quality & Compliance heeft als doel, middels optimale samenhang van projecten op het gebied van kwaliteit van wetenschappelijk onderzoek, maximale waarde toe voegen aan de researchstrategie van het UMCG. En daarnaast alle geldende wet- en regelgeving optimaal te implementeren zonder onnodige administratieve last voor de onderzoekers. Onder Research Quality & Compliance vallen Servicedesk CRO, Digital Competence Center en Bureau Ethische Toetsing Klinisch Onderzoek. Daarnaast wordt vanuit Research Quality & Compliance het Overleg Kwaliteit Wetenschappelijk Onderzoek (OKWO) geïnitieerd, wat een samenwerking is binnen het UMCG om afstemming en samenwerking te bevorderen tussen (staf)afdelingen die betrokken zijn bij kwaliteit van wetenschappelijk onderzoek.
Highlights Onderzoekskwaliteit en compliance
In 2022 zijn er meerdere compliance projecten opgestart om de onderzoekskwaliteit in het UMCG te verbeteren. Onder andere hoe Europese wetgeving met betrekking tot geneesmiddelenonderzoek en onderzoek met medische hulpmiddelen goed geïmplementeerd kan worden in het UMCG. Ook zijn er meerdere kleine projecten gestart om alle privacygevoelige research data nog beter op te slaan en te archiveren.
Op peildatum 31-01-2023 waren er in totaal 3882 studies in voorbereiding of uitvoering in het UMCG.
Bij 60% van deze studies is het UMCG de sponsor/verrichter en bij 40% een externe partij.
