De R-ladder (voor de 10 R’s, zie de afbeelding hieronder) is ons uitgangspunt voor circulariteit, met een focus op reduce en refuse. Dit geeft vaak de meeste duurzaamheidswinst in combinatie met financiële winst. Daarnaast kijken we naar onder andere re-use en als laatste naar recycle.

Ons doel is om in 2035 volledig klimaatneutraal te zijn: geen CO2-uitstoot meer en, waar dat onvermijdelijk is, compensatie. We richten ons op drie prioriteiten:

• Directe emissies: dit betekent uitfaseren van stoom en gas (voor noodstroom blijft diesel noodzakelijk).
• Indirecte emissies: elektriciteit en warmte geleverd door derden wordt groen opgewekt, dat wil zeggen zonder CO2 uitstoot door het UMCG.
• Indirecte emissies in de keten zoveel mogelijk verlagen: reisbewegingen, materiaalgebruik en energie van andere organisaties (bijvoorbeeld leveranciers) en gebruikers.

De cirkelgrafiek hieronder toont de verdeling van de CO2-uitstoot. Hoe groter het aandeel, hoe groter de impact op onze totale footprint. Terwijl we op veel subonderdelen vooruitgang hebben geboekt, is onze CO2-uitstoot in 2024 gestegen. Dit wordt veroorzaakt door een verhoogde emissiefactor van ingekochte elektriciteit (+18%), wat betekent dat de grijze stroom die we hebben ingekocht minder duurzaam werd opgewekt dan in de voorafgaande jaren. De oplossing hiervoor is meer energie zelf opwekken en meer groene stroom inkopen (al onderdeel van het uitvoeringsplan duurzaamheid 2025-2026).

In 2024 werd de nieuwe dieet- en innovatiekeuken in UMCG feestelijk geopend. Daarnaast is het aanbod eten en drinken in de warenautomaten gewijzigd: minstens 80 procent is nu een gezondere keuze.

Leefstijl krijgt een steeds grotere rol binnen medische behandelingen, en steeds meer UMCG-zorgprofessionals worden hierin geschoold. Er is een goedlopend leefstijlzorgloket waar patiënten terecht kunnen voor leefstijladvies en doorverwijzing naar de juiste hulp dichtbij huis. De afdeling Interne Geneeskunde heeft een leefstijlarts aangesteld en een eigen leefstijlpoli opgezet. Er zijn grote subsidies (IZA/SPUK en ZonMw) toegekend voor het opzetten, uitvoeren en monitoren van leefstijlzorgloketten in verschillende Groninger ziekenhuizen, waaronder het UMCG. Ook is subsidie toegekend voor een pilot om wachtkamers in het UMCG zo in te richten dat ze een gezonde leefstijl stimuleren.

Vanaf 1 januari 2025 schenkt het UMCG geen alcohol meer tijdens bijeenkomsten en kunnen alleen niet-alcoholische dranken worden gedeclareerd. Ook de horeca en de winkels op het UMCG-terrein hebben geen alcohol meer in hun assortiment. Met deze maatregelen stimuleren we een gezonde leefstijl, wat bijdraagt aan meer gezonde levensjaren en minder gebruik van zorg. Dit sluit naadloos aan bij onze visie dat de meest duurzame zorg de zorg is die niet nodig is.

Om aandacht te vragen voor duurzaamheid en zichtbaar te maken wat er op dat gebied allemaal gebeurt in het UMCG, waren er meerdere evenementen en acties. Zo vond in april de Dag van de Duurzaamheid plaats en in oktober de Week van de Duurzaamheid met onder meer de expositie Heilige Huisjes van plastickunstenares Maria Koijck en een grote duurzaamheidsmarkt. Daar konden medewerkers bijvoorbeeld plantenstekjes ophalen om het UMCG letterlijk te vergroenen.

Het UMCG wil ook het onderzoek verder verduurzamen, waarbij de focus op de laboratoria ligt. In 2024 is een LEAF-coördinator begonnen, die via een beoordelingssysteem (LEAF = laboratory efficiency assessment framework) alle laboratoria in het UMCG duurzamer en efficiënter maakt. Zes laboratoria hebben inmiddels een bronzen certificaat behaald. Zij zorgen voor recycle-afvalbakken, duurzaamheidstraining voor nieuw personeel, sluiten zuurkasten, schakelen (waar mogelijk) apparatuur uit en delen chemicaliën binnen laboratoria.

Het UMCG is begonnen met een coschap Sociale Geneeskunde bij Duurzaam UMCG. Studenten die coschappen lopen, voeren een werkveldanalyse uit rondom een duurzaamheidsvraagstuk en denken na over mogelijke oplossingen. Zo is het gebruik van papier op onderzoeksbanken verminderd en is er kritisch gekeken naar het gebruik van PFAS in medische hulpmiddelen.

Om de energievoorziening te verduurzamen, heeft het UMCG sinds eind 2023 een directe verbinding met een ‘eigen’ zonnepark, Roode Haan IV. Daarmee worden het logistiek centrum en het datacentrum aan de Jeverweg van energie voorzien. Daarnaast zijn er op UMCG-gebouwen zonnepanelen gelegd. In het Centraal Medisch Complex is al het glas vervangen door HR++-glas en de verlichting door LED. In oktober begon de aanleg van een Warmte Koude Opslag, een duurzame techniek die zomerse warmte en winterse koud benut om gebouwen te verwarmen en te koelen.

In het eerste kwartaal 2025 wordt ook de hoofdlocatie van het UMCG aangesloten op een zonnepark. Daarnaast start sterilisatiecentrum SteriNoord een project om gasloos te worden. Ook wordt de dakisolatie van het Centraal Medisch Complex van het UMCG verbeterd en onderzocht of de gevel kan worden verduurzaamd.

Het UMCG heeft een aanbesteding gehouden voor het wagenpark om de CO2-uitstoot van dienstreizen te verminderen. Daarnaast zijn in de nieuwe CAO regelingen opgenomen om duurzaam reizen te bevorderen, zoals 100 procent vergoeding van OV-kosten en een kilometervergoeding voor fietsers.

Het vernieuwde wagenpark wordt begin 2025 in gebruik genomen en er wordt een visie op duurzaam reizen opgesteld.

Vanaf januari zijn wegwerpbekers in de drankenautomaten grotendeels afgeschaft. Hierdoor zijn er 1.160.727 bekers minder verbruikt dan in 2023, een besparing van 23 procent.

Het UMCG nam het voortouw in het project Shortlist medische disposables, een lijst met wegwerpproducten die de grootste milieu-impact hebben en die door herbruikbare alternatieven kunnen worden vervangen. Daarnaast is een pilot met Renewi en Greencycl omgezet in een vaste samenwerking zodat hoogwaardige materialen uit afvalstromen worden teruggewonnen en hergebruikt voor nieuwe producten.

We zijn gestart met de uitrol van de gescheiden inzameling van PD (plastic en drankkartons) en GFE (groente, fruit en etensresten). Doel is om eind 2027 de gescheiden inzameling volledig te hebben uitgerold.

Ook in de omgang met standaard kantoormeubilair is duurzaamheid de norm. Sinds januari beoordeelt de afdeling Vastgoed- en Huisvestingsmanagement of meubilair kan worden opgeknapt of hergebruikt. Via een raamovereenkomst met een leverancier wordt bestaand meubilair teruggenomen en opgeknapt.

Dankzij subsidie voor het PREWAPHARM-project (PREvent WAter pollution by PHARMaceuticals) kan het UMCG werken aan:

• Het verwijderen van medicijnresten uit oppervlaktewater.
• Voorkomen dat medicijnresten in het oppervlaktewater terechtkomen.  

Het UMCG heeft daarnaast een aanvraag ingediend bij zorgverzekeraar IZA voor het project Doorgebruik thuismedicatie/Medicatie in eigen beheer, dat medicijnverspilling tegengaat. Ook is de overgang van pijnstiller Oxycodon naar meer morfine voorbereid, om de milieu-impact van medicijngebruik te verkleinen.

De afdeling Radiologie krijgt begin 2025 een filtertoilet om te voorkomen dat medicijnresten die patiënten uitscheiden, in het water belanden en er wordt een test gedaan met plasfilters voor patiënten.

Achter het Simulation Center UMCG komt een ‘regenopvangmuur’. Daarmee wordt regenwater opgevangen voor het bewateren van planten en perken op het UMCG-terrein.

Er is hard gewerkt aan het ‘Uitvoeringsplan duurzaamheid 2025-2026’. Hierin staat per thema beschreven hoe het UMCG er in 2035 uit moet zien en welke stappen nodig zijn om dat te bereiken. Voor de komende twee jaar zijn er per thema een aantal sleutelprojecten bepaald.

In 2025 gaat het Groningen Leefstijl Interventie Model (GLIM), in samenwerking met diverse partijen, preventie verbinden met alle kerntaken van het UMCG: zorg, onderzoek, onderwijs & opleiden en zorginnovatie. We organiseren een symposium over Infectiepreventie en Duurzaamheid en er staan verschillende bewustwordingscampagnes op de planning, zoals de campagne voor het juiste gebruik van niet-steriele handschoenen. Tevens ligt de focus van het thema Circulaire bedrijfsvoering op drie pijlers: duurzamer inkopen, verbruik verminderen en meer afval scheiden en recyclen. Het Citrienfonds gaat verpleegafdelingen ondersteunen bij verduurzaming via het programma Samen de zorg vergroenen. Daarnaast stapt het UMCG over op onder andere herbruikbare isolatiejassen en celstofmatten en wordt het disposable verbruik bij de laboratoria geïnventariseerd om te komen tot een shortlist met de grootste milieu impact.

Tot slot werken we in 2025 toe naar een meer data gedreven aanpak en bouwen we een duurzaamheidsdashboard om het effect van onze maatregelen beter in beeld te hebben. Dit is essentieel om te weten of we onze ambitie om in 2035 circulair en klimaatneutraal te worden gaan halen.